Het frituur
Trots keek ze om zich heen. Het glimmende roestvrij staal, het heldere glas van de koeltoog en de twee tafels die perfect in lijn stonden met de voegen van haar tegels, de stoelen elk precies één duim van de tafelrand af. Elke vierkante centimeter van haar zaak straalde professionaliteit uit. Betrouwbaarheid. Zoals dat ook hoorde. Als kleine zelfstandige moest je alles uit de kast halen of de concurrentie blies je omver. Zo ging dat tegenwoordig. Kwaliteit alleen was niet meer genoeg. Haar rug knakte bij het opstaan. Een gortdroog geluid. Ze mocht gaan opschieten. Over tien minuten begon haar openingsuur en ze mocht doodvallen als ze dat niet stipt naleefde. Nadat ze de poetsspullen had opgeborgen in het washok, liep ze naar de gootsteen. Geen spiegel, voor dat ijdel gedoe had ze geen tijd, wel een grote fles met alcoholgel, een kleinere met handzeep, een nagelborstel en een staalspons. Ze schrobde haar nagels grondig, waste daarna haar handen en ontsmette ze met de alcoholgel. Om vijftien uur negenvijftig haalde ze de deur van het slot en liet ze de rolluiken naar omhoog gaan. Zonlicht viel overvloedig binnen waardoor haar harde werk extra in de verf kwam te staan. Perfect.
Ze hoefde niet lang te wachten op haar eerste klant.
‘Ha Janice. Wat een mooi weer, hé meisje?’ begroette Flor haar.
‘Goedenavond Flor. Prachtig! Een kleintje met mayonaise en een taco?’ vroeg ze. Niet dat ze zijn bevestiging nodig had. Flor was één van die klanten die begreep wat loyaliteit inhield. Elke maandag kon ze op hem rekenen. Dan stapte hij binnen met zijn grootvaderspet ietwat scheef op zijn hoofd. Afhankelijk van het weer met een tweedjas of in een poloshirt. Vandaag was het een marineblauwe poloshirt. Het stond hem goed.
Flor stelde haar niet teleur en knikte gedienstig. ‘Als altijd,’ antwoordde hij voordat hij drie euro tachtig op de toonbank legde en vervolgens ging zitten. Flor begreep de zaken. Ze zette zijn portie frieten en de taco in het vet voordat ze afrekende. Eten en geld vormden geen goede combinatie. In een McDonalds werd met zoiets geen rekening gehouden. Ze duwde wat alcoholgel uit de fles onder de toonbank en smeerde snel haar handen in.
De bel rinkelde opnieuw. Deze mensen kende ze niet. Ze glimlachte breed. ‘Goedenavond.’
‘Een grote en een saté.’
Jaren oefening hielden de glimlach op zijn plaats. Geen begroeting. Dit soort onbeschoftheid kwam helaas steeds vaker voor. In haar opinie te wijten aan de lakse opvoedingen. Ouders die vrienden wilden zijn en dergelijke. Leerden hun kinderen ook niet meer dat goede zaken het wachten waard zijn. In plaats van voldoende geld opzij te zetten zodat ze elk een bestelling konden doen, was dit een deelstel. Die kon ze van een kilometer afstand ruiken. Te gierig of te spilziek om voldoende geld voor twee maaltijden neer te leggen. Ze haalde Flors portie uit het vet. De frieten zongen zoals dat moest voordat ze hen opschudde en in de puntzak overschepte. Geen bakjes gedoe voor haar. Frieten hoorden in een puntzak. Zelfs in krantenpapier, maar daar deed de voedselinspectie bijzonder lastig over. Ze overhandigde Flor zijn bestelling.
‘Nog een goedenavond, Flor.’ Vanuit haar ooghoek ving ze de zakenman op die met grote ogen naar zijn horloge tuurde.
‘Jij ook. Tot de volgende keer.’ Flor verdween. Zelf zette ze de nieuwe bestelling in het vet.
‘Dat is dan vier euro vijftig alstublieft.’
Het gezicht van de vrouw betrok. ‘Hoeveel?’
‘Vier euro vijftig,’ herhaalde ze.
‘Meer dan genoeg voor een stomme saté en een friet.’
Opnieuw hield Janice haar glimlach gebeiteld. Gierig dus. Een handtas van honderd euro, waarschijnlijk een gsm van zevenhonderd erin, maar een eerlijke prijs voor andermans arbeid betalen? Ho maar even! De vrouw stak haar een briefje van honderd toe.
‘Hebt u niets kleiners?’
‘Neen. Sorry.’
Liegen. Nog zo’n probleem van tegenwoordig. Mensen draaiden er hun hand niet meer voor om. Kantoorvrouwtje had haar portefeuille daarnet zo ver opengetrokken dat ze zelfs van achter de koeltoog de kleur van vijf eurobriefjes had herkend. Gelukkig was ze al een tijdje gewapend tegen dit soort van mensen. In de kluis onder haar bed lag genoeg wisselgeld om tien van die kantoorvrouwtjes klein te krijgen. Zonder verpinken nam ze het briefje aan en gaf de vrouw haar wisselgeld terug. De man keek voor de zevende keer op zijn horloge. Ze zou hem graag uitleggen dat kwaliteit tijd vergde, maar ze wist dat het verspilde moeite zou zijn.
Rinkelende bel. Annabel huppelde binnen met haar vader enkel stappen achter haar. Het kleintje besteedde geen aandacht aan de kantoormensen, maar ging rechtstreeks naar de koeltoog en drukte haar neus ertegen tot hij zo plat was dat ze hem niet meer kon gebruiken om te ademen. Haar adem liet de ruit beslagen in een bijna volmaakte cirkel. Zo leken haar kleine handjes op verdwaalde zeesterren.
‘Dag Annebelle. Krijg jij weer frietjes van jouw lieve papa?’
Het kind haalde haar gezicht van de koeltoog af en knikte enthousiast.
‘Goedenavond Janice,’ zei Annabelle’s vader.
‘Goedenavond Mark. Ze is weer erg actief, zeg. Wat mag het zijn?’
‘Zeg dat wel. Een woelwater, ik zweer het je. Geef ons vanavond maar een grote, een hamburger en een smulbox.’
‘Ja! Een smulbox! Lekker, lekker, lekker!’
‘Acht euro dertig alsjeblieft.’
Ze kreeg een briefje van tien, gaf hem zijn wisselgeld, ontsmette haar handen en haalde de bestelling van de kantoormensen uit het vet.
‘Alstublieft. Smakelijk!’
De man nam het pakket aan terwijl de vrouw de stoelen terug op hun plaats zette. Niet exact een duim, maar erg degelijk. Misschien toch af en toe een echte ouder gekend in plaats van een vriendouder.
Annabelle plakte terug met haar gezicht tegen de koeltoog, deze keer ter hoogte van de frisdranken. Een fijn vingertje drukte op het glas, wijzend naar een Fanta.
‘Ik wil Fanta.’
‘Je hebt al drinken in je smulbox, schat,’ antwoordde Mark.
In gedachten gaf ze hem een schouderklopje. Er kwamen genoeg ouders haar zaak binnen die toegaven aan elke gril van hun nageslacht.
‘Maar ik wil Fanta. Die Fanta.’ Ze duwde terug met haar vinger tegen het glas.
‘Neen schat. Misschien de volgende keer.’
Een paar minuten later verlieten vader en dochter vrolijk haar zaak. Hij hield zelfs de deur open voor de volgende klant. Het goede voorbeeld. Manieren. Als Annebelle genoeg luisterde, hoefde zij geen kantoorvrouw te worden.
‘Goedenavond, wat mag het zijn?’
Het duurde drie weken voordat ze Mark terugzag. Tegen sluitingstijd viel hij binnen. ‘Goedenavond Mark. Geen Annabelle vanavond?’
‘Neen. Dat zal nog wel een tijdje duren.’
‘Ach, toch geen problemen?’
‘Het is te zeggen. Een grote en een hamburger, alsjeblieft.’
‘Drie euro zeventig alsjeblieft.’
Gepast geld. Sissend vet.
Mark plofte neer op een stoel. Die maakte een akelig schrappend geluid over de vloer. ‘Annebelle is bij haar moeder. Voor onbepaalde tijd.’
‘Zo? Ik dacht dat jullie gedeeld hoederecht hebben.’
‘Dat was ook zo.’
‘Ik vrees dat ik je niet kan volgen, Mark.’
‘Dan zijn we met twee Janice. Ik begrijp het zelf niet eens. Alles liep op rolletjes en dan… Weet je nog, drie weken terug, dat ik hier met Annebelle ben geweest?’
‘Natuurlijk. Het schatje.’
‘Wel, we waren nog niet goed klaar met eten of ze begon rood te worden. Het kwam plots op. Eerst dacht ik nog aan een allergie, maar daar had ze nog nooit last van gehad, dus waarom nu opeens wel? Ik heb het een uur aangezien voordat ik naar de spoed vertrok. Echt, Janice, dat hou je niet voor mogelijk! Met de seconde werd het erger tot ze zat te schreeuwen alsof ze werd vermoord. In het ziekenhuis hebben ze haar uit mijn armen gerukt en afgevoerd. Iets later stond de politie klaar om me af te voeren. Als een crimineel. Ze denken dat ik mijn dochter heb overgoten met het één of ander goedje dat brandwonden veroorzaakt! Ik mag haar niet zien tot mijn onschuld is bewezen. Is dat nu te geloven?’
‘Schandalig! Hoe komen ze erbij?’ De frietjes zongen. Ze schudde ze zorgvuldig op, schepte ze over en verpakte ze samen met de hamburger.
Hij stond op en nam het pak aan. ‘Dank je. Ik heb geen idee wat ik nu moet, Janice. Echt niet.’
‘Komt tijd, komt raad, Mark. Hou de moed erin.’
‘Ja. Bedankt.’
‘Graag gedaan. Smakelijk.’
‘Tot de volgende.’
Ze liep achter hem aan en sloot af. Geduldig wachtte ze tot de rolluiken helemaal dicht waren gegleden. Wat jammer toch. Het kind had zo’n mooi snoetje gehad. Brandwonden lieten lelijke littekens achter. Daar kon zelfs de meest begaafde dokter niets aan veranderen. Ze liep naar haar washok en deed haar handschoenen aan. Daarna nam ze de rest van haar poetsspullen. De koeltoog hield ze als laatste klusje. Ze nam het kleine flesje uit haar emmer. Vijfentwintig procent. Sterker hoefde ze het voorlopig niet te maken. Zo te horen zou Annabelle haar lesje wel hebben geleerd. Net als alle anderen. Eerst smeerde ze de beschermlaag over het perfecte glas. Veel collega’s waren jaloers op haar koeltoog. Hoe ze die zo proper hield? Ze vertelde het nooit. Anderen begrepen haar niet. Deelden haar waarden onvoldoende om hen deelgenoot te maken van de methode. Dat had ze uit ervaring geleerd. Daardoor mocht ze nu niet meer in het labo werken. Ach ja, gedane zaken nemen geen keer. Neuriënd goot ze de opgeloste natriumhydroxide op haar doek en legde er een film mee over haar koeltoog. Alles weer proper voor de volgende dag.