Mensen zijn goed in uitstellen. Hoe vaak gebeurt het wel niet dat je bijvoorbeeld een vriend tegenkomt op straat en zegt: “We moeten dringend nog eens afspreken he!”? Voor je het weet is er weer een jaar voorbij en kom je die vriend terug tegen op straat om exact hetzelfde te zeggen.
Dit uitstelgedrag is niet alleen typisch voor sociale contacten, het gebeurt ook vaak bij culturele aangelegenheden: “We zouden nog eens naar een concert moeten gaan.”, “Het is weer veel te lang geleden dat ik nog eens tijd genomen heb voor een goed boek.”, enz. Het zijn zinnen die ik van tijd tot tijd ook wel eens in de mond durf nemen, en zo gebeurde het onlangs dat mijn lichaam (of eerder mijn geest) het heft in handen nam en besloot iets aan mijn uitstelgedrag te doen. Het was alsof mijn ‘cultuurspiegel’ veel te laag stond en mijn lichaam schreeuwde om een ‘cultuurinjectie’. Zonder al te veel nadenken (want dit is vaak de oorzaak van het uistelgedrag) boekte ik tickets voor een concert van Alice on the Roof en besloot ik om eindelijk eens Le Petit Prince te lezen. In een cultureel bevlogen bui kocht ik ook Dante’s La Divina Commedia, al denk ik dat die nog eventjes dienst mag doen als pronkstuk in mijn boekenkast.
Wat ik eigenlijk wil zeggen, is dat we het belang van cultuur maar al te vaak onderschatten. Ik denk dat ik niet de enige ben als ik zeg dat cultuur ten eerste je dag goed kan maken en je ten tweede zo kan inspireren dat je je even de gelukkigste mens te wereld voelt omdat je net iets hebt ervaren dat bovenmenselijk lijkt te zijn. Cultuur geeft zin in nog meer cultuur, het is verslavend. Of het nu cinema, muziek, theater, literatuur, schilderkunst, enz. is.
Het mooiste aan dit alles vind ik dan nog dat deze prachtige creaties telkens voortkomen uit de alledaagse gebeurtenissen die elk mens meemaakt in zijn leven, willen of niet. Al sinds de oudheid en zelfs nog vroeger, blijven we ons hoofd breken over vragen waarvoor het antwoord niet te rapen valt: Wat is het nut van het leven? Hoe kunnen we de liefde beter begrijpen? Wat is er na de dood?
Een pessimist kan zeggen dat het leven uiteindelijk niets waard is, en dat we gewoon overontwikkelde dieren zijn die ons te veel vragen stellen en dat we het onszelf moeilijk maken door altijd een antwoord te willen vinden op deze vragen. Ik kan me hier zeker in vinden, maar langs de andere kant hebben dit soort vragen geleid tot de mooiste dingen. De menselijke gedachten waarin hoop, vreugde, tristesse en onmacht een centrale plaats bekleden kunnen leiden tot prachtige dingen die er juist voor zorgen dat we alles beter kunnen relativeren.
Er is wel een voorwaarde: genieten van cultuur betekent ook dat je ervoor moet openstaan. Iemand die niet verder kijkt dan de onzichtbare muren van zijn dorp en die geen idee heeft van wat er zich allemaal in de wereld afspeelt, dreigt zichzelf te verliezen in vooroordelen, pessimisme, fundamentalistische gedachten.
In de wereld van vandaag waar fundamentalisme dagelijkse kost lijkt te zijn geworden, mogen we cultuur niet naar de achtergrond schuiven. Cultuur opent namelijk onze blik op de wereld, en zorgt ervoor dat we ons beter kunnen verplaatsen in andermans gedachten.
De goede voornemens van het nieuwe jaar zijn al even genomen, en de meesten zijn waarschijnlijk al gesneuveld. Als we er dan toch eentje willen waarmaken, laat het dan dit zijn: ga voor die cultuurinjectie!