Psychiatrische afdelingen vechten mee tegen taboe rond psychische problemen
“De kracht van patiënten staat centraal”
“Een belangrijk onderdeel van ons werk, is mensen motiveren en hun krachten mobiliseren. Het is namelijk de bedoeling dat zij een actieve partner zijn in hun eigen zorgproces”, vertelt Ignace Michiels, psycholoog en coördinator van de dienst psychiatrie op Campus Aalst en Campus Asse van het OLV Ziekenhuis. “De tijd dat patiënten in de geestelijke gezondheidzorg louter de zorg ondergingen, ligt ver achter ons. Vandaag leggen we de nadruk op de kracht van de patiënten.”
“Op 10 oktober was het Werelddag van Geestelijke Gezondheid. Onze patiënten hebben kunstwerkjes gemaakt, ontbijtkoeken geserveerd en onze medewerkers droegen een badge die verwees naar de Vlaamse campagne ‘Samen veerkrachtig’. Alle ziekenhuispatiënten kregen bij het ontbijt ook een flyer over dat thema. De campagne wil duidelijk maken dat mensen met psychische problemen er niet alleen voor staan, dat veerkracht belangrijk is en een zaak van iedereen is. Dat is precies wat onze visie op de psychiatrische afdelingen in het OLV Ziekenhuis ook kenmerkt”, aldus Ignace Michiels.
Geen psychiatrisch kliniek
Het OLV Ziekenhuis heeft een psychiatrische afdeling, PAAZ genoemd (Psychiatrische Afdeling Algemeen Ziekenhuis), op Campus Aalst en Campus Asse, telkens met dertig bedden. De psychiatrische afdelingen staan open voor elke volwassen patiënt die met een psychische crisis te maken heeft. “De meeste patiënten komen via de spoedafdeling op de PAAZ in Aalst of Asse terecht, meestal door stemmingsstoornissen of middelenafhankelijkheid.
Onze patiënten zijn gemiddeld 45 jaar oud en verblijven meestal zo’n twee tot drie weken bij ons. Als dat nodig is, krijgen ze na de crisiszorg die wij hen gedurende die periode bieden, verdere zorg van de huisarts of worden ze doorverwezen naar een psychiatrisch kliniek of de ambulante geestelijke gezondheidszorg.
“Onze opnames zijn kort en we werken laagdrempelig. Onze afdeling is ook ingebed in het ziekenhuis.”
Die laatste optie betekent dat patiënten in een centrum voor geestelijke gezondheidszorg opgevolgd worden, bij een zelfstandig psycholoog verder in behandeling gaan of in de polikliniek van het OLV Ziekenhuis terechtkunnen. Het contact dat wij op een PAAZ hebben met een patiënt is relatief kort, maar onze psychiaters kunnen patiënten achteraf blijven opvolgen via de polikliniek.”
De PAAZ’en van het OLV Ziekenhuis verschillen dus van psychiatrische klinieken. “Op enkele punten zit onze werking anders in elkaar. Onze opnames zijn kort en we werken laagdrempelig. Bovendien zijn onze afdelingen ingebed in het algemene ziekenhuis, wat de toegang tot andere zorg vergemakkelijkt, indien nodig. Omgekeerd is het ook zo dat de psychiaters van onze teams instaan voor de zogenoemde ‘liaison’ met de andere afdelingen dat wil zeggen dat zij vaak betrokken worden wanneer er sprake is van een psychisch probleem bij een patiënt op een andere afdeling in het ziekenhuis.”
09
Zorg op maat
Als patiënten opgenomen worden op een PAAZ van het OLV Ziekenhuis, doorlopen ze meestal drie fases. Ignace Michiels: “Bij de patiënten die met stemmingsstoornissen of alcoholproblemen bij ons terechtkomen, beginnen we met een eerste, diagnostische bevraging. Daarbij brengen we de problemen in kaart.
Als tweede stap geven we vooral informatie over hun problematiek. We leggen dan bijvoorbeeld uit wat een depressie precies is en wat de belangrijkste aspecten in het ontstaan
van een depressie zijn. In deze fase betrekken we ook de partner en familie van de patiënt. Daar hechten we heel veel belang aan. Werken vanuit de context waarin de patiënt leeft, kan een belangrijke hefboom zijn om vooruitgang te boeken. Vaak is het ook nodig om de weerstand tegen de opname bij de patiënt zelf aan te pakken. Patiënten hebben bij hun opname soms het gevoel dat ze gefaald hebben. Wij versterken hun motivatie en maken patiënten actieve partners
in hun eigen zorgproces.
In de behandelingsfase gaan we aan de slag, via groepsactiviteiten, individuele activiteiten, gesprekken, het uitbreiden van de ondersteuning op sociaal vlak en waar nodig, het opstarten of wijzigen van medicatie. Dat laatste is de exclusieve bevoegdheid van de psychiaters, die ook de globale behandelingsstrategie bewaken, in samenspraak met de patiënt.
In onze behandelingen vertrekken wij dus in de eerste plaats vanuit de krachten en mogelijkheden van de patiënt en proberen we zorg op maat te bieden. Het clichébeeld dat hier en daar nog leeft over geestelijke gezondheidszorg, klopt dus niet. Onze patiënten zijn niet veel anders dan andere ziekenhuispatiënten en worden echt niet de hele dag versuft met medicatie.”
Psycholoog en operationeel verantwoordelijke van de zorgzone Geestelijke Gezondheidszorg Ignace Michiels: “Het clichébeeld dat hier en daar nog leeft over geestelijke gezondheidszorg, klopt niet. Onze patiënten zijn niet
veel anders dan andere ziekenhuispatiënten en worden echt niet de hele dag versuft met medicatie.”
Therapeutisch plan
Als patiënten van onze afdeling het OLV Ziekenhuis verlaten, hebben ze een therapeutisch plan, met een idee over hoe ze verder aan hun problemen kunnen werken. “We zijn tevreden met een behandeling als patiënten met dit plan veilig naar huis kunnen. Dat laatste wil zeggen dat wij verwachten dat ze niet onmiddellijk in een nieuwe crisissituatie terechtkomen”, vertelt Ignace Michiels. Volgens Ignace Michiels is er vandaag nog steeds werk aan de winkel om het belang
van geestelijke gezondheidszorg duidelijk te maken en de negatieve beeldvorming rond psychische problemen tegen te gaan. “Dat is een opdracht voor de hele maatschappij, voor ieder van ons. We mogen niet vergeten: no health without mental health”, besluit hij.