11/11: 'Mijn levens in Parijs' van Albert Madelon

Mijn levens in Parijs

September 1987, enkele weken voor mijn 16e verjaardag, had ik me teruggetrokken in een parkje in de Brugse binnenstad. Het was zo’n namiddag waarop de tijd leek stil te hangen, gedragen door een zachte, bijna tastbare stilte die enkel af en toe werd doorbroken door het ritselen van bladeren en het verre geluid van passerende fietsen. Alhoewel ik mijn gedachten probeerde bij mijn boek te houden – de relativiteitstheorie van A. Einstein, een donkerblauwe hardcover editie uit de jaren ’80 – slaagde ik daar maar moeilijk in. De woorden leken zich eerst nog gewillig te schikken naar mijn concentratie, maar begonnen al snel te vervagen, alsof ze zich onttrokken aan mijn wil. Tijdens het lezen verdwenen de letters en woorden en kreeg ik flitsen van een voor mij onbekende omgeving. Een park in wat mij leek een grootstad, met imposante, klassiek aandoende gebouwen met grote ramen en portalen. De gevels hadden iets plechtigs, bijna tijdloos, als getuigen van een geschiedenis die zich buiten mijn bereik bevond. Alles werd omgeven door een enorm park met bomen die ik dacht te herkennen als platanen. Ik kon die plek niet plaatsen. Maar de geuren en kleuren van de bomen, het geluid van waterdruppels die neervielen in een fontein, de rechte lijnen van de paden –alles voelde vreemd genoeg vertrouwd. Mijn zintuigen leken iets te herinneren wat mijn verstand nog niet kon bevatten; ik leek er ooit geweest te zijn zonder het te weten. Het duurde amper enkele seconden, maar dit was niet het eerste voorval. In het verleden waren er al gelijkaardige momenten geweest die ik niet kon plaatsen, vooral omdat ze veel te vaag en onsamenhangend waren. Flarden zonder context, indrukken zonder oorsprong, die even snel verdwenen als ze gekomen waren. Meestal ging het om beelden van vuile steegjes of wat leek op oude kerkjes. Ditmaal was het anders: de beelden waren scherp en duidelijk. Ze droegen een intensiteit in zich die ik niet eerder had ervaren, alsof ze zich met opzet aan mij wilden tonen. Zelfs al gebeurde het opnieuw razendsnel, het was voldoende om het moment vast te houden en te verkennen. Plots was ik terug in de realiteit van het Brugse park. De contouren van de werkelijkheid voelden even vreemd aan, alsof ik uit een andere laag van bestaan werd teruggetrokken. Daaruit groeide onmiddellijk de behoefte om op zoek te gaan. Het eerste waar ik aan dacht, terwijl alles nog vers in mijn hoofd zat, was dat dit park belangrijk genoeg leek om terug te vinden. Niet zomaar een ingeving, maar een dwingende gedachte die zich vastzette en niet meer losliet. Tijdens mijn zoektocht in de goed gevulde boekenrekken van de openbare bibliotheek van Brugge raakte ik in gesprek met een oudere medewerker. De geur van papier en stof hing zwaar in de lucht, een geur die altijd iets geruststellends had, alsof kennis hier tastbaar werd bewaard. Ik vertelde uiteraard niet letterlijk wat ik had meegemaakt, maar zei dat ik ergens een foto had gezien van een bijzonder park en wilde weten waar in de wereld het zich bevond. De vriendelijke medewerker aarzelde geen moment en zei dat dit bijna zeker Parijs moest zijn. Zijn zekerheid werkte aanstekelijk en voelde als een opening naar iets wat al die tijd op mij had gewacht. Hij bracht me naar de rekken met boeken over steden en bezienswaardigheden in Frankrijk. Met zijn vinger gleed hij over de alfabetisch gerangschikte ruggen van de boeken, tot hij er uiteindelijk één uit trok en in mijn handen legde. Ik nam het dikke boek aan en las luidop: “L’art des jardins: Traité général de la composition des parcs et jardins”. De titel alleen al leek een belofte te dragen, een uitnodiging om verder te kijken dan wat zichtbaar was.Ongeduldig zette ik me op een van de houten bankjes in de leeszaal en begon zo snel door het boek te bladeren dat een oudere grijze dame me nogal streng aankeek. Blijkbaar was mijn enthousiaste geritsel en geblader storend in haar leesmoment. Haar blik was scherp, maar bereikte me nauwelijks; ik zat al te diep in mijn eigen zoektocht. Wat er ook niet echt bij hielp, was dat ik bij het omslaan van een pagina mijn “park” herkende en een uitgelaten kreet liet ontsnappen. Het moment voelde als een elektrische schok die door mijn lichaam trok, een plots besef dat alles samenbracht. Het moet iets geweest zijn als: “Dat is het, dat is het, dat is het!” Waarschijnlijk hield ik daarbij het boek open op die dubbele pagina, half in de lucht, zodat ook anderen konden zien waar het om ging. Met als gevolg een langgerekt en welgemeend “sssssssttttt” van de dame. Haar afkeuring was onmiskenbaar, maar op dat moment volkomen irrelevant. Het bleek dus te gaan om het park van het Palais du Luxembourg, gebouwd in het begin van de 17e eeuw op vraag van Maria de’ Medici, met bovendien verrassende historische banden met mijn thuisstad Brugge – dezelfde stad waar ooit één van de eerste bankfilialen ter wereld werd opgericht. De toevalligheid van die verbinding voelde allesbehalve toevallig, eerder als een verborgen lijn die twee werelden met elkaar verbond. Het gebouw en het park op die kleurenprent leken exact op wat ik in mijn flits had gezien. Dit was werkelijk het laatste wat ik had verwacht. Hoe kon dit? Hoe kon het dat je in een onbewaakt moment een zo gedetailleerd beeld krijgt, dat bovendien echt blijkt te bestaan? De grens tussen verbeelding en werkelijkheid leek plots poreus, bijna doorlaatbaar. Ik herinner me nog dat ik op een bepaald moment begon te twijfelen aan mezelf. Er was maar één optie: die tuin vinden. Dit voelde als een absolute noodzaak. En met “moeten” bedoel ik echt moeten, zoals je moet ademen. Mijn hart bonsde, mijn handen trilden – zo dwingend was het. Het was geen keuze meer, maar een instinct, iets dat zich diep in mij had vastgezet. En dat gevoel, die drang, heb ik tot op heden nog steeds. Ik zeg dan letterlijk: “ik moet naar Parijs.” Ik zeg niet “ik ga naar Parijs” of “het is lang geleden dat ik nog eens naar Parijs ben geweest.” Het blijft altijd: “ik moet naar Parijs.” De stad blijft mij telkens opnieuw roepen, zonder ooit te verklaren waarom. De mensen aan wie ik dat vertel denken vaak dat het om een professionele verplichting gaat. Maar mijn “moeten” en wat mijn gesprekspartners daarvan maken, liggen mijlenver uit elkaar. Tussen hun interpretatie en mijn werkelijkheid gaapt een kloof die moeilijk in woorden te vatten is. Ik had mijn droom of flits nooit aan iemand durven vertellen. Maar ik had mijn moeder wel gezegd dat ik naar Parijs moest. De woorden kwamen er aarzelend uit, maar droegen een overtuiging die ik zelf nauwelijks begreep. Ik herinner me niet meer exact hoe ik haar heb overtuigd of welk verhaal ik daarbij gebruikte, maar ze bracht me wel naar het station, met wat Frans geld en enkele boterhammen voor onderweg. Haar vertrouwen voelde als een stilzwijgende toestemming om iets te volgen dat groter was dan ikzelf. Met veel moeite had ik haar kunnen overtuigen om niet mee te gaan. Dit was een reis die ik alleen moest maken, al wist ik toen nog niet waarom.