Het familiefeest liep bijna op zijn einde. Elvire stapelde de lege borden op elkaar en droeg ze naar binnen. Haar zus volgde met drie lege waterglazen in elke hand. De randen waren vet van een hele namiddag tafelen. Moeder liep heen en weer tussen de keuken en de tafel, eerst met de schoonmaakdoek, dan met schone koffietassen.
In het midden van de tafel zat grootmoeder, haar ogen tot spleetjes geknepen. Sinds de dood van grootvader weigerde ze haar bril te dragen. Ze reikte naar het glas rode wijn dat voor haar stond. Met een klap belandde de kelk op moeders spierwitte tafellaken. Hij draaide een kwartslag vooraleer hij tot stilstand kwam. De wijn verspreidde zich treurig over de stof. Voor de geborduurde boertjes en boerinnetjes was het een bloedbad. Moeder zuchtte en liep naar binnen. Grootmoeder gaf geen krimp. Even later stond moeder weer aan tafel. Ze zette grootmoeders glas recht en schonk bij.
‘Geen dag in mijn leven heb ik gewerkt,’ zuchtte grootmoeder.
‘Begin nu niet, moeke,’ beet moeder haar toe.
‘Heb je niet je eigen zaak gehad?’
Arthur was Elvires nieuwe vriend. Het was zijn eerste familiefeest.
‘Dat was geen werk.’ Grootmoeder nam een flinke slok wijn. Ze pikte een verdwaalde tandenstoker van tafel en begon ermee tussen haar valse tanden te peuteren. Arthur keek haar vragend aan.
‘Een eigen zaak, dat is toch hard werken?’
Arthur was twintig en studeerde business management.
‘Het was op advies van meneer doktoor,’ pruttelde grootmoeder. Ze bleef met de tandenstoker tussen haar samengeperste lippen bewegen. Moeder, die net was gaan zitten, stond weer op en liep naar binnen.
‘Na ons Bertje.’
Iedereen hield zijn blik strak op het tafellaken gericht. Iedereen, behalve Arthur.
‘Bertje?’
Moeder stond achter het keukenraam. Ze staarde in het niets.
‘Na ons Bertje doolde ik rond. Hele middagen, door de polders. Grootvader vertrok ’s ochtends naar zijn werk. En ik liep te huilen. Den doktoor zei dat ik iets voorhanden moest hebben.’
Moeder stond weer aan tafel.
‘Koffie?’