Halt aan milieu- en veiligheidsapathie! Maar hoe?

Hoe kan je mensen aanzetten tot milieuvriendelijk en veilig gedrag? Steven Vromman, bekend van de documentaire en gelijknamig boek“low impact man”, legt uit hoe we milieu – en veiligheidsapathie tegen kunnen gaan in organisaties en daarbuiten. 

  Gedrag: moeilijk te veranderen De continu verbeterende technieken en productieprocessen staan toe om bv. meer energiezuinige of gerecycleerde producten te ontwikkelen. Ook in de wetgeving worden er bepaalde verplichtingen opgelegd die het milieu ten goede komen. Organisaties kunnen via procedures zelf milieuvriendelijke regels opleggen. Maar wat uiteindelijk moet veranderen, is de attitude en het gedrag van de mensen zelf. En dat is net de grootste uitdaging.
  Verschillende factoren kunnen belemmeren dat we ons niet milieuvriendelijk of veilig gedragen: gebrek aan budget, tijd, kennis of interesse, of het idee dat men niet verantwoordelijk is voor het probleem, … Hoewel er heel wat argumenten circuleren die pleiten voor milieu – of preventieacties, hebben deze vaak weinig invloed op ons gedrag. 
  Waarom is het zo moeilijk om menselijk gedrag te veranderen? Dat verklaart Steven Vromman aan de hand van enkele mechanismen in ons brein, zoals: 

• Onbewuste intuïtie: ons gemoed bepaalt in grote mate ons gedrag, terwijl we argumenten bewust verwerken in plaats van onbewust. 
• Default bias: het nemen van de “standaard” keuze is het gemakkelijkst. Eens we een gewoonte hebben, is het moeilijk om die af te leren. 
• Asymmetrische informatievergaring: we hebben meer oog en oor voor informatie die onze huidige opinie bevestigen, en negeren tegengestelde meningen.

5 tips om milieuvriendelijk en veilig gedrag te stimuleren Hoe kunnen we het hoofd bieden aan deze hardnekkige mechanismes en toch overgaan tot een gedragsverandering? Onderstaande tips van Steven Vromman kunnen helpen om de medewerkers te overtuigen. De centrale boodschap luidt: betrek je medewerkers in het veranderingsproces. 

1. Maak er een participatief project van
Luister naar je medewerkers en communiceer transparant naar hen toe. 

2. Verander stap voor stap

Een verandering wordt als minder drastisch ervaren, als ze in kleine stappen wordt doorgevoerd. Door te starten met een proefproject, kunnen de medewerkers kennismaken met het idee en is er nog ruimte voor het geven van feedback voordat het project officieel van start gaat.    3. Maak engagement openbaar en toon zichtbare appreciatie Zorg ervoor dat de medewerkers openbaar hun engagement kunnen tonen. “Dagen zonder vlees” en “10.000 stappen” zijn voorbeelden van projecten die op dat openbaar engagement inspeelden en zo een groot succes werden.
  Zorg bijkomend voor zichtbare appreciatie, bv. in de vorm van een beloning, voor de medewerkers die het goede voorbeeld geven. Zo kunnen ze achterblijvers over de streep trekken.    4. Focus op het gewenste gedrag Formuleer “sociaal bewijs” op een positieve manier, ofwel: leg de nadruk op de personen die het gewenste gedrag reeds vertonen. Als u communiceert dat anderen een bepaalde gewenst gedrag vertonen, vergroot de kans dat de medewerkers dit gewenste gedrag ook zullen aannemen. Bovendien formuleer je zo’n boodschap best niet te algemeen, maar zodanig dat ze heel dicht aanleunt bij de situatie van de ontvanger.
  Bv. Hotels die de boodschap in de kamer melden: “gebruik uw handdoek meer dan een keer voor het milieu”, zullen meer succes hebben als ze de boodschap op volgende wijze formuleren: “60% van de hotelgasten hergebruikten in deze kamer hun handdoek.”  Voorbeeld in de bedrijfscontext: “Reeds 40% van uw collega’s dragen hun veiligheidsschoenen waar nodig.”
  Als u beeldmateriaal wil verspreiden, werkt het om duidelijk het gewenste gedrag te tonen in een relevante context, zodat de medewerkers zich gaan identificeren met de boodschap. Een mooi vormgegeven affiche kan afleidend werken, als ze niet de focus legt op het gewenste gedrag.    5. Maak het milieuvriendelijke of veilige gedrag aantrekkelijker dan het bestaande Een verandering aantrekkelijk maken, kan bv. door een spelelement toe te voegen. De Cases van the fun theory bewezen reeds hun effect: bv. met een opvallende zeepdispenser wassen mensen hun handen meer na het toiletbezoek dan met gewone zeep. 
  Bekijk de filmpjes van The Fun Theory via de filmfiches van senTRAL. 


    Dit nieuwsbericht is gebaseerd op de sessie “Halt aan milieu- en veiligheidsapathie!” van Steven Vromman, op het HSE World Event 2016.  Meer info kan u terugvinden op de website van Steven Vromman: Low Impact Man.