Het huis was weer stil nu. De troostende stemmen eindelijk verdwenen. Tijd voor Helena om eindelijk te voelen en te luisteren naar de knoop in haar maag die haar bijna de adem ontnam. Het zure gevoel in haar onderbuik dat haar er elke seconde aan herinnerde dat ze er nu alleen voor stond.
Hij was verdwenen zoals hij had geleefd, gelukkig en vrij in zijn eigen universum. Die gedachte zou haar moeten troosten nu, maar toch. Ze zou nooit weten wat er in die laatste minuten door hem heen was gegaan. Had hij nog aan haar gedacht? Was de herinnering aan haar gezicht, haar aanraking, haar woorden een extra reden geweest om te blijven vechten? Ze vermoedde van wel, een vermoeden die grensde aan zekerheid.
Nu staarde Helena naar het lege blad voor haar. De pen rolde heen en weer in haar handen maar ze kon enkel aan de woorden van Hans Andreus denken. Ik leef niet meer, ik leef van je gemis. Ik leef niet meer, ik leef van je gemis… Ze stond op, opende de grote ramen en liep het terras op. In haar binnenste zocht ze naar haar eigen woorden, die één voor één op hun plaats leken te vallen. Ze liet zich op de grond zakken en met haar rug tegen de muur van zijn huis keek ze nog een laatste keer naar de wolken, waar hij nog altijd aanwezig leek te zijn. Haar vliegenier, de man die haar leven compleet op zijn kop had gezet. Wie zou ze geweest zijn zonder hem? Nog altijd dat kleurloze en angstige wezentje? Of deed ze zichzelf tekort? Had ze zonder hem ook de moed gehad om te zijn wie ze altijd had willen zijn? Een sterke vrouw die nu haar emoties moest verbijten en een volle kerk toespreken. Haar aandacht ging opnieuw naar het notitieboekje dat voor haar op de grond lag. De pen in haar handen kwam eindelijk tot leven.
"Jonas
Vliegen was je leven, de wolken je thuis. Het maakte je tot wie je bent… was en wie je altijd zal zijn voor mij. Zoals een kind haar radslag oefent in het warme zand, zo maakte jij capriolen in de wolken. Elke dag opnieuw daagde je de zwaartekracht uit. Je kon niet blijven winnen.
Even kreeg ik de kans om met je mee te vliegen en een deel te zijn van die vrijheid. Maar als ik nu naar boven kijk, kan ik me alleen maar afvragen waar je aan dacht die dag, met welk verlangen je naar de horizon vloog, wat er door je heen ging toen je de controle verloor. Wellicht voelde je angst, ook jij kende vrees. Maar sterker dan die angst was ook je rust, je moed en het vertrouwen dat je ook dit tot een goed einde zou brengen. Je vocht tot de laatste seconde, daar zal niemand aan twijfelen. Jij liet het leven niet los, Jonas, dat deed je nooit!
Je bracht me op plekken waar ik dacht nooit te zullen komen, liet me proeven van de wolken en vloog met mij naar de zon. Toch is dat het belangrijkste dat je me leerde. Vliegen is niet alleen voor vogels. Het is ook voor mensen zoals jij en ik, voor ieder onder ons die leeft zonder die angst om te vallen.
Nu vlieg je van ons weg, om nooit meer terug te komen. Ik moet verder, zonder jou maar met de vleugels die jij me hebt geschonken."
De kerk bleef stil bij haar laatste woorden. Ze voelde haar benen trillen en onbewust zocht ze bekende ogen, een blik die haar zoals altijd gerust zou kunnen stellen. Verdwenen, weggevlogen, nooit terug gekomen. Alleen Maarten leek nu over haar te waken en ze voelde de warme troost van de enige persoon hier die haar liefde voor Jonas kon vatten. Maarten had misschien niet zoveel van hem gehouden als zij, hij had wel zijn passie voor het vliegen gedeeld. En nu hield hij haar voorzichtig in de gaten, tot de kerk leeg begon te lopen, de kist werd weggedragen en zij onbeweeglijk bleef zitten.
Hij nam de stoel naast haar in en zweeg. Wat viel er ook nog te zeggen? Voor Helena was alles nu gezegd. Of toch niet? Ze voelde zijn aarzeling voordat hij sprak, hij leek te zoeken naar een miraculeuze spreuk die haar pijn zou moeten wegnemen. Seconden lang bleef het stil, dan kwamen de woorden die niet troostten, integendeel, ze ontnamen haar het laatste stukje houvast waar ze zich al drie dagen aan had vastgeklampt.
- Hij heeft niet gevochten, of toch niet tot de laatste seconde.
Helena keek haar vriend verbouwereerd aan. Hoe durfde Maarten dit te zeggen? Natuurlijk had hij gevochten, Jonas hield van het leven, van haar, hij zou het nooit loslaten. Maarten haalde nu een envelop uit de zak van zijn jasje. Ze zag haar eigen naam, zijn handschrift.
- Hij vroeg me om dit aan jou te geven. Ik moest wachten tot na de begrafenis.
- Hoe bedoel je? Hoe wist hij …
- Het spijt me Helena, meer dan je ooit zal beseffen.
Hij gaf haar de brief, zijn handen bleven even op haar trillende vingers liggen. Dan liep hij de kerk uit en bleef er enkel die stilte over. Zijn handschrift woog zwaar, tranen vertroebelden zijn woorden. Maar ze hoefde ze niet te lezen om te weten wat ze nu niet wilde weten. Dus plooide ze de envelop in twee en verstopte die onderaan in haar handtas. Dan stapte ze de kerk uit, het zonlicht tegemoet en de stad in.
Bij elke stap voelde ze de kracht terug komen en even later zat ze op hun favoriete terras. De ober herkende haar, vroeg niets. Ze zag in zijn ogen dat hij het nieuws al had vernomen. De brief legde ze nu op tafel, hij zette er een glas champagne naast. Dankbaar dronk ze van het ijskoude drankje. Twee slokken waren voldoende om haar de moed te geven de envelop te openen.
"Liefste Lena
Drie maanden heeft hij me gegeven. Daarvan zijn er nu twee voorbij. Ik geloofde hem niet eens. Waarom zou ik? Ik voelde me goed, had geen idee van wat er in mijn lichaam gebeurde. Tot hij me de foto’s liet zien. Het zat overal.
Toen ik die dag thuis kwam, straalde je van geluk. Weet je nog? Je vertelde over die promotie die je had gekregen, de complimenten van je collega’s. Je had je strijd eindelijk gewonnen. Het leek me zoveel makkelijker om te zwijgen, mijn pijn te vergeten en me te laten meedrijven met jouw geluk. Ik stelde het uit, elke dag opnieuw, alsof het dan minder echt zou zijn, de kanker minder agressief, de pijn verdwenen.
Drie dokters heb ik gezien. Ze stelden me allemaal hetzelfde voor. Agressieve chemo zou me nog extra tijd kunnen gunnen maar die zou ik dan moeten doorbrengen op plekken waar ik niet wou zijn.
De pijn wordt erger nu. Ik leef op morfine en op de leugens om dat te verbergen. Het wordt tijd om te gaan, op mijn manier. En misschien was het verkeerd om te zwijgen, toch ben ik blij dat ik de laatste maanden gewoon gelukkig kon zijn met jou naast mij. Ik heb enkel Maarten in vertrouwen genomen. Samen hebben we beslist wat de beste manier is. Vraag hem niet naar details, dat gesprek moet voor hem erg zwaar geweest zijn, al begreep hij meteen hoe ik me voelde. Ik wil niet wachten tot de dood me inhaalt, mijn leven uit mijn vingers glipt. Ik wil gaan zoals ik heb geleefd, opstijgen en niet meer terug komen. In alle vrijheid, zonder pijn.
Ik hou van je Helena. Hou van je strijdlust, je moed en creativiteit. Van de kleur van frambozen op je lippen, je blote voeten in het zand. Ik hou van je kwetsbaarheid als je naast me ligt te slapen, het vuur in je stem, de verontwaardiging in je ogen.
Leef je leven Lena, het is kostbaar en het is van jou. Alleen van jou, tot de laatste seconde.
Vaarwel
Jonas"
Drie keer las Helena zijn woorden. Dan hief ze haar glas naar de wolken en fluisterde " Ik ook van jou, tot de laatste seconde".