04/02: 'Hartzeer' van Bernd Vanderbilt
Ann De Craemer is auteur, columniste en vertaler. Ze schreef romans en non-fictieboeken. Haar meest recente publicatie is een bundeling columns: 'Taal is een kat'. Als Ann niet schrijft, zit ze graag op haar koersfiets.
Ann De Craemer tipt deze week 'Hartzeer' van Bernd Vanderbilt.
"In 'Hartzeer' weeft Bernd Vanderbilt een gedicht dat balanceert op de grens tussen kwetsbaarheid en kracht. De openingszin zet meteen de toon: lieg maar niet / tegen de cardioloog. Die directheid treft, omdat ze zowel letterlijk als figuurlijk werkt. Het hart als orgaan én als zetel van emotie vloeien naadloos in elkaar over.
Wat dit gedicht bijzonder maakt, is de manier waarop Vanderbilt contrasten hanteert. De koude noorderwind staat tegenover de warmte die aan het einde doorbreekt. De ijsbreker vaart voorbij, maar de ijskristallen worden uiteindelijk verdreven. Die beweging van bevroren naar ontdooid weerspiegelt het emotionele traject dat de dichter schetst: van hartzeer naar troost, van wachten naar toenadering.
De beelden zijn verrassend en eigenzinnig. De tedere leeuwin die elk verdriet zal verscheuren is een prachtige paradox — tederheid en verscheuring in één adem. Ook de sprong naar de sluis te Zomergem brengt een speels element binnen, een knipoog naar het concrete Vlaamse landschap dat het gedicht verankert in een herkenbare wereld.
Bijzonder geslaagd vind ik de strofe over de school waarvan het dak is weggeslagen door oorlog. Die plotse verbreding van het persoonlijke hartzeer naar een collectief trauma geeft het gedicht een extra laag. Het is niet alleen de ik-figuur die lijdt; er is een grotere context van vernieling en verlies.
De slotregels brengen verzoening: lekker huilen in je armen, je mond verwennen met een zoen. De taal wordt hier bewust eenvoudiger, intiemer. Het is alsof de dichter eindelijk durft te landen na al dat zwerven door koude en wind. Het wordt stilaan warmer — die belofte draagt het hele gedicht.
Een gedicht dat raakt, precies omdat het niet wegkijkt van de pijn maar er doorheen beweegt naar verbinding."
