Tip van de week

22/06: ‘alles, behalve’ van Amarant Plas

Marie-Lynn Herpoel is uitgever bij Uitgeverij Vrijdag. Ze studeerde Vergelijkende Moderne Letterkunde en Cultuurmanagement aan de Universiteit van Gent, waarna ze de master Redacteur/editor aan de Universiteit van Amsterdam afrondde. Sinds 2018 werkt ze bij Uitgeverij Vrijdag, waar ze dagelijks auteurs begeleidt bij de totstandkoming van hun boek. 

Op woensdag 29 juni organiseert Uitgeverij Vrijdag haar eerste yardsale. Iedereen welkom om een voordelig stapeltje vakantielectuur te scoren. 

Marie-Lynn Herpoel tipt deze week ‘alles, behalve’ van Amarant Plas

"‘Ik voel me onwennig in de kledij die ik gisteren heb gekocht.’ Vanaf de eerste zin weet Amarant Plas mijn nieuwsgierigheid te prikkelen: waarom voelt het ik zich onwennig in haar nieuwe kledij? In welke omstandigheden bevindt ze zich?

Snel wordt duidelijk dat de ik-figuur op een begrafenis is van iemand die nauw aan haar verwant is. Al observerende confronteert het ik ons met de bizarre gewoontes die we als normaal zijn gaan beschouwen. Van de volgorde van de condoleancerij en het achter de lijkwagen aan strompelen tot het zwaaien met de wijwaterkwast, waarvan niemand precies weet wat je ermee moet doen. De ongemakkelijkheid en absurditeit van gebruiken en rituelen worden kritisch onder de loep genomen. Amarant houdt ons een spiegel voor en laat ons stilstaan bij dingen die we als vanzelfsprekend zijn gaan beschouwen. Door haar gedetailleerde, herkenbare beschrijvingen krijg je het gevoel dat je zelf deel uitmaakt van de rouwstoet. 

Die indruk wekt ze onder meer door de volgende zin: ‘… wat voor een goede chauffeur je moet zijn om zo traag te rijden en te stoppen en te rijden en te stoppen en te rijden, zonder stil te vallen.’ Dit beeld, deze schokkende beweging, ontstaat als het ware door het ritme van de tekst. In de klanken hoor je het rijden en het stoppen: de rollende ‘r’ in rijden, wordt gevolgd door de plosieven en nasalen in het woord ‘stoppen’, wat klanken zijn die de luchtstroom doorbreken. Klank en handeling vallen als het ware samen – je hoort de auto’s stoppen en weer voortrijden – waardoor het verhaal echt tot leven komt.

Niets is zo belangrijk als een goede slotzin en dat heeft Amarant goed begrepen. Ze rondt het verhaal als volgt af: ‘Ik dacht aan hoe ik aan alles dacht, behalve.’ Het ik verliest zich in haar observaties, in de details in haar omgeving om zich maar niet bewust te hoeven worden van wat er zich daadwerkelijk afspeelt. Op die manier wil ze zich afleiden van dat wat ze niet onder ogen wil en kan zien. Het is een slotzin die blijft nazinderen, niet alleen figuurlijk, maar ook letterlijk vanwege haar onafheid. 

Amarants Plas’ intrigerende blik op de wereld evenals haar gevoeligheid voor details en sfeer smaken naar meer. Ik ben alvast benieuwd naar wat er nog uit haar pen zal vloeien."

 

 

Gerelateerd

Tip

alles, behalve

Ik voel mij onwennig in de kledij die ik gisteren heb gekocht.  Niet omdat ik niets had om aan te doen. Hetgeen ik had, een lang aansluitend zwart kleed met blote schouders, ging me té goed af. Ik had het online gekocht toen ik vijftien was en was te laat om het te retourneren. Vijf jaar later wurmde ik me er met lage verwachtingen opnieuw in en complimenteerde het plots mijn vormen. Ik heb niet veel vormen, dus het was quite the surprise. Hierna keek de spiegel me er ongemakkelijk in en kocht ik iets nieuw.  Ik sta derde in de rij.  De mensen die mij eerst benaderden werden vriendelijk verzocht op hun stappen terug te keren. Ofwel om de goede vrede te bewaren, de traditie in stand te houden of de volgorde in grootte van verdriet te waarborgen – alsof die bestaat. Ik ben erachter gekomen dat ik redelijk wat verborgen familie heb. Ik ben er ook meteen achter gekomen waarom dat best hebben blijft i.p.v. kennen. Iedereen deed alsof ze wisten wat aan te vangen met het voorwerp dat ze in hun handen geduwd kregen. Ze deden duidelijk gewoon hun voorganger na met het kruis dat ze maakten. Het was zodanig lang stil dat ik maar niet gevraagd heb of ze het thuis misschien eerst snel gegoogeld hadden. Aan de handen te zien die ik schudde - bezaaid met bloed-verdunde aders - wist ik het antwoord daarop eigenlijk al.  Ik ben verward.  De zon scheen en ik had het koud. Er liepen overschilderde elektriciteitsdraden langs het kaderment van de gegraveerde eiken deur. Ik vroeg me af waarvoor die dienden. Er waren geen lampen in de kamer. De pastoor zwierde het excentrieke broertje van een doordrenkte wc-borstel uit op de assepot. Het bleek een wijwaterkwast en ongepast om hierbij je lach in te houden. Niet omdat je niet hoort te lachen, maar omdat je niet de intentie hoort te hebben om te lachen. Ik weet dit. Ik weet ook dat je niet hoort bij te houden wie er weent en dat je niet bewust hoeft te zijn van hoe jij daar zelf niet toe behoort.  Ik denk aan alle automobilisten die niet claxonneren.  Naar het kerkhof toe liepen we de straat op, in volle verkeer, achter de lijkwagen. Ik had geen zonnecrème op mijn gezicht gesmeerd. Na drie opeenvolgende dagen was ik mijn nieuwe gewoonte om rimpels tegen te gaan, uitgerekend vandaag, vergeten. Ik liep vooraan, de wagen ging trager dan stapvoets. Ik ergerde mij aan de andere automobilisten. Ik hoorde ze niet claxonneren. Ik hoorde ze zich inhouden. Ik dacht aan wat voor een vreemde ervaring het is om in klaarlichte dag op straat te slenteren. Ik wist niet hoe ver het kerkhof was en hoe lang mijn samengeperste tenen het nog gingen uithouden. Ik dacht aan hoe snel kanker zich zou ontwikkelen na al die uitlaatgassen ingeademd te hebben en aan wat voor een goede chauffeur je niet moet zijn om zo traag te rijden en te stoppen en te rijden en te stoppen en te rijden, zonder stil te vallen. Ik dacht aan de motor in de auto en hoe spijtig het is dat die nooit eens goed kan optrekken. De bloemstukken op het dak van de wagen merkte ik pas op toen ze die eraf haalden om bij de asweide te leggen. Ik dacht aan hoe ik aan alles dacht, behalve. 

Amarant Plas
133 3

Gepubliceerd op

22 jun. 2022