Ik kreeg de vraag om een column te schrijven. Dat klonk aanvankelijk geruststellend eenvoudig. Een column is tenslotte maar een tekst met een mening, dacht ik. Hoe moeilijk kan het zijn om ergens een mening over te hebben? Dat doe ik dagelijks, vaak zelfs ongevraagd.
Ik zit al enkele maanden wekelijks aan de schrijftafel, dus in mijn hoofd zou dit het moment zijn waarop alles wat ik daar geleerd heb netjes samenkomt. Theorie, oefening, inspiratie, in een keurige tekst met een begin, een midden en een einde. In de praktijk zat ik vooral naar een leeg blad te kijken alsof het mij persoonlijk had beledigd. Ik merkte al snel dat een column schrijven toch iets anders is dan gewoon een paar zinnen achter elkaar zetten en hopen dat er stijl in kruipt. Het is niet gewoon schrijven wat je denkt. Het is schrijven wat je denkt, maar dan zo dat het lijkt alsof je daar goed over hebt nagedacht. Alsof je je mening eerst hebt gewassen, gestreken en in een mooie zin hebt geplooid. En net daar liep het mis. Want hoe formuleer je een scherpe gedachte of mening als je voelt dat die nog vol kreukels zit?
Want een column schrijven is niet gewoon een mening op papier. Een mening mag nog een beetje ruw, halfaf en ongepolijst zijn. Een column moet doen alsof diezelfde mening al een reis heeft afgelegd. Er moet iets bewezen en onderbouwd worden. De schrijver moet een scherpe invalshoek kiezen en er net genoeg ethos, pathos en logos inzetten om de lezer even stil te krijgen. Of minstens zuchtend van instemming zijn koffie doen neerzetten.
En net daar begon ik te twijfelen. Hoe onderbouw je iets zonder dat het klinkt alsof je aan het preken bent? Hoe schrijf je iets dat tegelijk slim, grappig en leesbaar moet zijn, zonder dat je meteen in paniek denkt: ik kan dit helemaal niet?
Ik merkte dat ik niet alleen aan een column bezig was, maar ook aan een gesprek met mezelf. Waarom wil ik hier eigenlijk zo goed in zijn? Waarom voelt een foute zin meteen alsof ik persoonlijk faal? Ik betrapte mezelf op perfectionisme. Op de behoefte om slim over te komen. Vanaf hoeveel twijfels verandert een column in een therapiesessie?
Misschien is dat precies wat een column is: een mening die zich beter voordoet dan ze zich voelt. Een klein stukje tekst dat doet alsof het de wereld bekijkt, terwijl het in werkelijkheid vooral de schrijver zelf ontleedt. Een tekst waarin je probeert helder te zijn, terwijl je ondertussen ook maar aan het uitzoeken bent wat je eigenlijk denkt. En misschien is dat helemaal niet erg. Misschien is dat zelfs het enige eerlijke aan schrijven: dat je eerst denkt dat je iets moet bewijzen, en pas onderweg beseft dat je vooral jezelf aan het lezen bent.
Dus ja, ik kreeg de vraag om een column te schrijven. Ik begon eraan, met een beetje lef, en het stille vermoeden dat een goede column soms gewoon begint alsof ze de wereld probeert te begrijpen, maar ergens onderweg bleek het vooral over mezelf te gaan.