Gebaseerd op feiten
Toen Iris tien jaar geleden de telefoon kreeg dat haar vader was gestorven, wist ze nog niet dat haar leven schijnbaar voorgoed tot stilstand zou komen. Ze zei tegen haar huisgenoten dat ze onverwachts terug naar huis moest, stopte het hoogstnoodzakelijke in een tas en ging op weg. Ze zou nooit meer terugkeren. Ze liet dit leven achter om voor haar moeder te zorgen.
Ze besloot om bij haar moeder in te gaan wonen en vond een job als nachtzuster op de dienst oncologie in het dichtstbijzijnde ziekenhuis. Op die manier, zo redeneerde ze, had ze overdag ruimte genoeg voor haar moeder. Tijd voor buitenwerkse activiteiten was er amper; tussen zorgen voor haar ouder wordende moeder en de emotioneel zwaar beladen job in het ziekenhuis was er enkel tijd voor slaap - en zelfs dat kwam ze te kort.
Nu is ze 38 jaar, ongehuwd en zonder enig noemenswaardig sociaal leven wanneer ze Thomas elke nacht aan het ziektebed van zijn vrouw ziet zitten.
*
Verdriet is eenzaam. Iedereen ervaart het op zijn eigen manier, terwijl geluk samen wordt beleefd. Het is verdriet dat bepaalt wie je echt bent, wie je maakt tot wie je bent.
Blijven is opgeven; mijn dromen, mijn idealen, mijn wil irrelevant.
Hier heb ik niet voor getekend, dit wil ik niet.
Een mens moet zichzelf op de eerste plaats zetten om te overleven. Ten koste van alles.
De zachte tik op de deur ontwaakt me uit mijn gedachtenstroom. Ik kijk op en zie ze treuzelend voor de deur staan. Ze houdt lege ampullen vast, straks zullen ze gevuld zijn met bloed. ‘Hey Iris.’ ‘Hey, sorry, het is tijd voor een nieuwe bloedafname. Heb ik je wakker gemaakt?’
‘Nee hoor, slapen hoort al even niet meer tot de mogelijkheden.’ Ik probeer een glimlach te forceren om mijn lippen. Het mislukt.
*
Een blik kan je hart breken.
Het is al laat in de avond die donderdag wanneer het telefoontje komt.
Enkele uren voordien waren ze nog maar op consultatie geweest, om te kijken wat er mis was.
Slecht nieuws komt altijd laat op de avond. Steeds een regenachtige dag, in de koude en de kilte. De zon heeft geen rol in zo'n verhaal, ook hier niet. De vooruitziendheid van het lot.
Hij ziet het onmiddellijk in haar ogen: dit is geen goed nieuws.
De dokter belt namelijk terug. Ooit, nog niet zo lang geleden, was zij een spring-in-het-veld. Een prachtige vrouw, vol met passie en vuur. Dat vuur lijkt nu te zijn gedoofd.
Een verklaring is er nog niet, maar die zou er snel zijn. Haar ogen staan dof, haar gelaat grauwgrijs, de vermoeidheid spreekt uit alle gelederen van haar lijf. De dokter zegt dat ze de volgende dag naar het UZ Leuven moeten, er is iets ernstigs mis.
Gasthuisberg dus.
De fabriek zoals zij het nu noemen. Zo groots, vol met machines en werkers om de mens weer gezond te maken. Het wordt hun nieuwe thuis voor het komende jaar. De plek waar ze meer tijd spenderen dan in het huis waar ze al hun hebben en houden hadden ingestoken. En ook geluk. Wat waren ze gelukkig geweest. Dat geluk leek te smelten voor hun ogen: aan het ziekenhuisbed van de vrouw waarvan hij ooit dacht zijn hele leven mee te delen. In goede en kwade dagen. De kwaadheid krijgt een naam. Het monster huist in haar. Het verdriet is kanker.
Kanker stinkt. Het rot het lichaam van binnen uit. De chemo verbrandt alles tot in het diepste van de ziel. Zoals de mens op een bepaald moment doorhad dat brandlandbouw later de grond opnieuw kan cultiveren, zo brandt chemo alles weg in het lijf, zodat de mens later weer gecultiveerd wordt, zonder het beest in haar.
Hij beseft dat hij van haar moet houden, zelfs als ze daar ligt, amper overlevend, maar hij kan het niet. Niet meer. Dit is niet meer de persoon waarvan hij ooit gehouden had. Wie is er om hem te helpen?
Hij zoekt naar troost in de donkerte. Weet met zichzelf geen blijf. Soms loopt het leven zo. Het is niet eerlijk. Niemand kiest voor kanker, niemand kiest voor lijden. Iedereen wil kiezen voor geluk, voor liefde. Daar wil hij naar rennen. Die gedachte sust hem. Hij valt in slaap en droomt over lang vervlogen tijden.
*
Hij was bloednerveus voor hun eerste date. Hij rookte vijf sigaretten na elkaar, mondspray en parfum telkens bij de hand zodat ze het niet merken zou. Hij was - zoals gewoonlijk - veel te vroeg. Een uur van tevoren stond hij al ijsberend aan de ingang van het museum. Beter te vroeg dan te laat, dacht hij bij zichzelf.
Het was haar idee om de nieuwe tentoonstelling in Bozar te bezoeken. Hij had hier nog nooit een voet binnen gezet, maar durfde geen nee te zeggen; alles voor een goede eerste indruk.
Ze kwam aanlopen in al haar kleurenpracht. Een wollen sjaal van paars en rood, een gele lange winterjas en blauwe sneakers met oranje veters. Haar haren waren in een messy bun, haar stem krachtig en zinderend. ‘Hey, Thomas? Hoihoi, sorry dat ik wat te laat ben, ik moest nog naar de markt mijn nieuwe kindjes ophalen en dan Sarah thuis water geven, de tijd uit het oog verloren!’
De blik in Thomas zijn ogen zou Line nog jaren later doen huilen van het lachen als ze eraan terugdacht.
‘Sorry, ik kan soms chaotisch zijn, uhm, ik noem mijn planten mijn kindjes. Ik kan namelijk zelf geen kinderen krijgen en dan is dit the next best thing. Oei, sorry, ik kan ook een flapuit zijn, misschien geen eerste date-materiaal. Bon dat weet je dan, hoi, ik ben Ella! Hoe gaat het met jou, sta je hier al lang?’
Thomas stond perplex, verwonderd, bewonderend naar haar te kijken. Lines wervelende zijn had hem helemaal omgewaaid. Hij was reeds verloren. Wanneer hij dit verhaal later aan zijn vrienden vertelt, zal hij soms beweren dat hij op dat moment verliefd op haar wordt. Op andere dagen, andere momenten, in andere verhalen, zal dat moment later vallen.
*
Het leven van een nachtzuster kan saai zijn. Eenzaam. De meeste mensen blijven namelijk niet ‘s nachts bij de zieke. Het leven gaat verder, de wereld daarbuiten draait door. Werk, de kinderen, de hond die nog moet worden uitgelaten, de planten moeten nog water krijgen.
Thomas niet.
Elke avond blijft hij bij het bed van Line. Elke nacht ziet Iris hem staan bij het koffieapparaat. Het bakje troost tegen het onmenselijke verdriet. Iets om de nacht door te komen.
Ze ziet de wallen onder zijn ogen elke nacht een beetje groeien, de ogen roder, de baard langer, het haar vettiger en het gelaat grijzer. Toch merkt ze steeds een krul in zijn lippen als hij haar ziet.
‘Hoe gaat het met je moeder?’ Hij drukt de knop in van het espressomachine, neemt routineus al twee tassen uit de kast. ‘Ach, ze wordt vergeetachtig, begint achter mijn vader te vragen.’ De regen klettert tegen de ruit. Ritme van de eenzaamheid. De wind waait hard. Op de achtergrond draait de radio de nieuwste van Bazart, Denk maar niet aan Morgen. ‘Sorry om te horen.’ Hij neemt twee suikers en een melk uit de lade en geeft ze aan haar. ‘Wanneer is de laatste keer dat je nog eens iets voor jezelf hebt gedaan? Uit geweest, voor het plezier?’
Een grijns verschijnt om haar lippen, twee rimpels op haar voorhoofd. Ze ontwijkt niet subtiel de vraag. ‘Heb je de match gezien gisteren?’ Haar ogen staren door het raam. De grijze blokken kijken terug. Hierbinnen is het al volop tristesse, denkt ze bij zichzelf, waarom maken we het buiten dan niet wat gezelliger?
‘Neen, niet gezien.’ Haast achteloos ademt hij diep in. ‘Line had een onderzoek. Hier je koffie, ik moet terug.’ Hij zegt het alsof hij zich betrapt voelt. Wat sta ik hier bij een andere vrouw te kletsen? Ik moet bij Line zijn. Altijd bij Line zijn.
*
Soms staat egoïsme duurzaamheid in de weg. Hij denkt dat verdriet alleen wordt gedragen, vecht lang tegen het idee dat wat hij doet - bij zijn vrouw blijven - het juiste is. Tot hij Iris tegenkomt, die elke nacht de kamer binnenwandelt om het infuus te laten bijstellen en bloed te nemen uit de katheter die uit Lines borstkas steekt. Dit in de hoop dat deze medicatie eindelijk haar weer de persoon zou maken waar hij smoorverliefd op is geworden, die novemberavond na een nacht doorzakken. Zijn gedachten dwalen weer af.
Na het museum, een overzichtstentoonstelling van een Catalaans kunstenaar ten tijde van Franco, besluiten ze nog iets te gaan drinken, in de vaste kroeg van Line net om de hoek. Snel zou het ook zijn stamkroeg worden. Line babbelt maar door alsof ze elkaar al jaren kennen. Thomas blijft vol bewondering naar haar kijken. Het is al laat in de avond wanneer ze uiteindelijk de tram naar huis nemen. Ze moeten dezelfde richting uit. Thomas herinnert zich later, na het incident op de tram, dat hij Line vanaf dat moment nooit meer wilde laten gaan.
Twee jongeren staan amok te maken in het midden van het gangpad. Iedereen kijkt de andere kant uit, uit vrees dat zij de volgende zijn die de scheldtirades te horen krijgen. Maar zij is niet bang. Zij staat recht en gaat op ze af, geeft ze een klap voor hun kop. De blik in hun ogen zal hij nooit vergeten. Het gevoel van oeverloze trots blijft hem altijd bij.
De kracht waarmee ze de wereld een betere plaats wil maken. Daar is hij verliefd op geworden. Op dat moment wist hij dat ze een prachtige vrouw was die niet met zich liet sollen. Op dat moment wist hij dat de rest van zijn leven met haar wilde samenblijven. Alsof het altijd had moeten zijn. En lang zal het ook zijn, maar niet altijd.