Lezen

Manipulatie

                                                                                                                     foto: Thomas Barbey “Die foto’s zijn gemanipuleerd, dat ziet toch iedereen?”“Ja, pa maar tegenwoordig heet dat gefotoshopt.”“Gefoto-wat? Shoppen betekent toch winkelen?”“Correct, maar het woord komt van het computerprogramma Photoshop.”“Dat zoek ik op. Ik bedoel dat ga ik googelen, ik ben moderner dan je denkt hoor.”“Ja, pa.”“Aha, ik wist dat ik gelijk had. Hier staat het zwart op wit: De eerste software om digitaal te tekenen was Sketchpad, in 1963 ontwikkeld door Ivan Sutherland. Hij gebruikte een CRT scherm om objecten te manipuleren. Zie je wel. Het zijn gemanipuleerde foto’s.”“Sure, dad, whatever you say.” Het is niet dat ik het absoluut wil halen, maar ik merk dat mijn zoon mij de laatste tijd wel heel snel gelijk geeft. Moet ik mij daar goed of slecht bij voelen? Ik gooi het over een andere boeg en vraag: “Ken jij de Engelse uitdrukking A picture is worth a thousand words?”“Zeg maar meteen waarover je het wilt hebben, pa.”“Het is zo veel makkelijker om iets met een foto uit te leggen dan het in woorden te omschrijven. Met een foto kan men zich een situatie beter inbeelden.”“Daar kan ik je geen ongelijk in geven.”“Het gaat niet om mijn gelijk, kan je je indenken hoe fout het is dat foto’s bijgewerkt worden om een totaal vertekend beeld te geven van de werkelijkheid?”“Natuurlijk is dat fout, maar het kan ook als grap bedoeld zijn en dan vind ik het wel geinig.”“Ik heb het niet over grapjes, jongen, hoe erg is het wanneer een bevolkingsgroep misleid wordt door malafide personen?”“Ga je het nu alweer hebben over Trump en Poetin of de Palestijnse kwestie? Er zijn echt wel interessantere mensen en situaties om te volgen hoor.”“Zo, wie of wat volg jij dan tegenwoordig?”“Onlangs verving de Franse president zijn vrouwelijk hoofd van de regering door een openlijke homoman als jongste premier ooit in Frankrijk. Dát vind ik een nieuwswaardig feit.” Wat moet ik mij hierbij voorstellen? Probeert mijn zoon mij te manipuleren of iets duidelijk te maken? Hij zal toch geen homo zijn? Ach, dat mag best, maar hij kan het ook gewoon meedelen als mannen onder elkaar. Wij kennen elkaar tenslotte al achttien jaar. Even doorvragen. “Ik las dat hij pas vierendertig is. Zijn foto is niet ‘geshopt’, hij ziet er goed uit. Tof dat je geïnteresseerd bent in de internationale politiek, maar is er iets dat je mij hiermee wilt duidelijk maken?”“Niet echt, tenzij dit: jij wilt toch zo graag dat ik later jouw zaak overneem, maar ik ga Politieke en Sociale Wetenschappen studeren. Je weet nooit wat er mij binnen een zestiental jaren in de schoot wordt geworpen.”

Het leven in rood, geel en blauw

Als dertiger sta ik meer te klungelen dan als kleine jongen. Dat mensen naar me toe komen voor een luisterend oor, voor mijn goede raad, voor mijn empathisch vermogen, terwijl ik om de haverklap met mezelf in de knoop lig, ik krijg er schaamrood van op mijn wangen. Op de Steinerschool leerde ik rood, geel en blauw kennen als de hoofdkleuren. Dat was duidelijk. Ik schilderde het ene na het andere pièce de résistance. Een half leven later heb ik een reusachtig pallet met elke denkbare kleur voor mij liggen. Maar er komt niets meer op papier. Als kind wist ik heel goed wie ik was. Ik bouwde een wereld vol gevaren met Lego, maakte mijn eigen geheimschrift en had van alles een lievelingsexemplaar. Blauw, ijsbeer, lasagne, donderdag, zes, de letter ‘r’. Geen enkel vriendenboekje dat de revue passeerde, kon een categorie opnoemen waarvan ik niet met zekerheid wist welk onderdeel ervan mijn voorkeur wegdroeg. Zelfs dat ik later leraar zou worden, stond in de sterren geschreven en zwoer ik op mijn zes jaar met hand op het hart aan jong en oud. In het middelbaar begon de ellende pas. Aanvankelijk kon ik nog gemakkelijk kiezen voor Latijn-talen, puur op eliminatie: zo weinig mogelijk wiskunde. Toen mijn leerkrachten me in het laatste jaar om de oren sloegen met allerhande opleidingen en bepalende keuzes voor je godganse leven, begon ik te wankelen. Terwijl mijn klasgenoten één voor één in een aha-erlebnis schoten wat hun toekomst betrof, begon het bij mij te schemeren. Het daagde al snel dat ik niets kon doen met alleen rood, geel en blauw. Het leven vroeg andere kleuren. Ik maakte dus eens een gedachte oranje, schilderde mijn gevoel groen of kleurde een ervaring purper. Of dat mooi was? Dat ik het bij god niet weet. Ik kliederde maar wat. De enige dingen die ik mooi vond, bleven rood, geel of blauw. Tegenwoordig durf ik zelfs mijn drie vertrouwde verfpotjes van de kleuterschool niet meer gebruiken, want het leven is helaas te genuanceerd en complex geworden. Gebruik ik rood, schop ik wel tegen iemands schenen. Blauw is nog erger, dan lopen mensen over me heen alsof ik er niet sta. En als ik geel gebruik, hadden ze toch meer diepgang verwacht van iemand zoals ik. Ik doop mijn penseel dan maar in grijswaarden of flauwe afkooksels omdat de wereld dat verlangt. Tot nu, want ik heb ongelijk. Het is mijn overtuiging dat de kracht van ieder mens schuilt in het kind-zijn. In het niet tegen zijn verlies kunnen bij een spelletje. In het neuspeuteren wanneer niemand kijkt. In de schilderwerkjes aan de klasmuur in de lagere school. Mijn fantasie, creativiteit en oog voor detail zijn daar geboren. Mijn passie en bevlogenheid voor het leven, maar ook mijn vanzelfsprekendheid, luiheid en snel opgeven. Een volwassen leven inkleuren vraagt een groot aantal tinten en kleurschakeringen, dat is zeker. Maar het kind in jezelf wegsteken, is de bezieling wegsteken. Ik mag nooit meer mijn hoofdkleuren opbergen, want daarmee heb ik leren schilderen. Wat ik moet leren is dat ik passie kan bijkleuren met dosering, angst kan verdoezelen met relativering en droefheid kan opmaken met hoop.

Zwaaioma

ze komt nauwelijks nog vooruit, maar zwaaien dat ze kan, oma!

Ik zal een deken meebrengen

  Zet een raam open,  de deur op een kier en ik zal een deken meebrengen.   Laat mij je huis binnengaan,  Haal adem en sluit alles weer.   Samen steken we  de open haard aan en weten genoeg.

Perzik

  naakte gaatjes in je oren de gloeiende ochtendzon in je ogen  de wind op je huid als het    laken dat je net nog van je afsloeg stukjes perzik in je mond dansen met je tanden   je zet de plant in het zonlicht zodat hij kan openbloeien en  zijn schoonheid niet verliest   je verschuilt je achter zijn bladeren,  verbergt je gehavende gezicht,  kauwt verder op stukjes perzik en    vraagt je af of danslessen  zouden baten.   

Alleen

mijn leeg hart wandelt door het bos als iemand het wilt vermoorden dan moordt die maar als een uitgeholde boom wilt vallen dan valt die maar als ik struikel op dit drassig pad dan struikel ik maar mijn lege hart is de overtreffende trap van dit alles

samen tafelen

we proeven van het zelfgemaakte rundsstoofvlees en onthouden dat  het lang en zacht dient te stoven, we geloven dat het dier gelukkig is geweest hoewel het er niet voor koos ons te voeden de afwas doen we met goedkoop huismerk de boiler is aan de luie kant, ik bedenk dat sommige mensen hun vaat in de rivier doen en dat lukt ook  

Rinus en Alice

Het was een warme dag. Een van die hondsdagen uit het gelijknamige boek. Ambetant warm zelfs. Om de plakkerigheid wat tegen te gaan, begaf ik me naar een vlakbij gelegen terras. Wachten op afkoeling in de vorm van een glas, maar ook wachten op de avondkoelte, tot de zon achter het hoge gebouw aan de overzijde van het terras verdween. "Kom, we gaan bij Rinus zitten." Het was Alice die het tegen haar vriend Theo zei. Het leek alsof Theo het niet hoorde, want hij liep zonder te antwoorden recht het café binnen. Alsof er daar iets op hem wachtte. "Zijn gazet", zegt Alice tegen Rinus. Ze zag dat Rinus Theo achterna keek. "Hij gaat zijn gazet halen". Rinus glimlachte. Alsof hij het niet onprettig vond om alleen met Alice aan het tafeltje te zitten. "Rinus, ik heb een kuisvrouw nodig", zei Alice. Uit de mond van Rinus kwam niet meer dan een 'ooh', waarna hij naar zijn glas Westmalle Trippel greep. Hij hield de kelk omhoog zoals een pastoor dat in een kerk doet, net voor het ter communie gaan. 'Het lichaam van Rinus' prevelde ik. Na de slok kwam een luide 'aaah' en een lik met zijn tong over zijn snor en rond zijn lippen. "Nu dat gij hier zit begint de zon te schijnen", zei hij. "Die schijnt al de hele dag", antwoordde Alice. "Dat bedoel ik", zei Rinus. Alice ging verder over haar poetsvrouw. "Als ik ze maar kan vertrouwen", zei ze waarbij ze naar Rinus keek. Rinus keek naar Alice en stond op. Hij ging naar binnen. In mijn hoofd zag ik Rinus als vrouw verkleed terug naar buiten komen. Het was een raar zicht met zijn snor. "Mij kunt ge vertrouwen Alice", hoorde ik hem zeggen. Het was Theo die naar buiten kwam met de krant in zijn hand. "Waar is Rinus?"’, zei hij. "Die is naar binnen", zei Alice. "Hebt ge hem niet gezien?"

Kritieke infrastructuur

Camelia

Smiling eyes over our masks, we hugged each other midway. 

van niemand voor niemand

In uw ziekenhuisWas u dokter en patient Maar u kunt niet helen van de oude pijnDe ziekte zit in de stenen van uw huisAls slijk ligt het op uw straten Mag ik je tutoyeren?Ik ben namelijk patient noch dokter Je jeugd is wegNet als de mijne is het verdwenen in de flesDat nu drijft tussen de zeven zeeën We zijn verroest, gebogen, verdraaidWe zijn opgelapt met secondelijm Niemand leest onze gedichtenDie we op elkaar projecterenEn het ligt niet aan een rijmgebrek

Aan mijn prinses,

  Liefste,   In mijn hoofd is het nooit stil elke vlek, knieval, schrijffout weerklinkt oneindig, vergeten is wat ik mateloos wil   vinkje van me, kleine ringeling -het verleden speelt me parten- ik blijf die Baby-face die weer op zoek gaat naar bevestiging   maar de pijn van toen verdwijnt als ik me neerleg naast jou hier faal ik niet, ben ik genoeg wij smelten samen als ik je dijen zoen.   Prinses, ik heel mijn pijn als ik jouw lichaam bemin als ik je lik, streel en laat komen mijn hoofd verlaat in het zweet des aanschijns

Papa is een ster

de ene dag een ploeg in de hand, de volgende een geweer hij verlaat het dorp om naar de oorlog te gaan - zwart stekeltjeshaar vanachter het raam  lacht hij in zijn uniform; mijn ‘nieuwe’ papa   hij komt terug  van het front in een doodskist -   piepende banden   overbevolkte begraafplaats, lege huizen dolende geesten   onze speelzolder  weggeblazen door een bom; sterrenhemel   we vluchten  naar een land waar de mensen  ons vreemd vinden   bij het woord ‘oorlog’ doe ik alsof mijn neus bloedt - korsten op mijn hart    we leren een nieuwe taal spreken, die van de overlevenden  elke dag vind ik mezelf opnieuw uit - papa is nu een ster    

Valentijn

Vandaag lees ik op de kalender dat het Singles Awareness Day is. Ik stel er me verder niets bij voor. Behalve dat het vlak na Valentijnsdag valt. Dat doet me dan weer denken aan Valentijn die ik twee dagen vóór ‘lievekesdag’ – zoals ik me de 14de februari herinner uit mijn kindertijd – kort doch aanwezig heb ontmoet, op het perron van tram 9 aan Berchem station.  Dat zit zo: Ik stapte op genoemde locatie uit, samen met andere mensen. De ene stapte één richting uit, ik de andere. Intussen wachtten mensen om op te stappen.Het perron aldaar is nogal smal. Desalniettemin viel me, door al dat volk heen, op dat Valentijn ook van de tram stapte en tegen de reling achteraan het perron ging leunen. Ik stond nog even stil tussen links en rechts weg stappende mensen. De grote zak boodschappen over mijn schouder bungelend was, helaas, niet plaats besparend. Door de wereld in vertraging te aanschouwen, blijf ik kalm en aanwezig. Iemand zei: “Wacht, die madam moet nog op de tram.” Ik draaide me om. Een vrouw keek me aan, met de vraag nog in haar ogen. Na mijn “Ik hoef niet in te stappen”, ging ieder zijn eigen weg. Valentijn stond nog tegen die reling dit dagdagelijkse gebeuren te aanschouwen. Ik stapte langs hem heen en hij lachte naar mij, mét een knipoog, zo eentje die uitdrukt wat je samen ongepland deelt: Die drukte toch! Ik lachte terug en vervolgde mijn weg, half in gedachten. Vanwaar ken ik die man, hij is een acteur… ah, ja in “De helaasheid der dingen” speelde hij de hoofdrol.Weer thuis, even googelend, duurde het niet lang voor ik het wist; Valentijn Dhaenens. Man man, als ik zo’n vijftien jaar jonger was, ik zou … Ja, wat eigenlijk? Op een tas koffie trakteren, zo eentje met een hartenvorm chocolaatje erbij in een rood papiertje? Een theatervoorstelling bijwonen, dat is realistischer en duidelijk: De helaasheid der dingen voorbij!

Opluchting

IN  een ballon met helium  een veel te strakke broek  een rugzak volgestouwd  tot  scheuren   UIT  een leeglopend hoofd  ploppende gekmakende gedachten    haar opgehouden adem  lost een langgerekte zucht van eindelijk

Verdriet

dat ze het wel aankon dacht ze verdrongen gevoelens opgekropt diep binnen in een illusie van controle   tot de tranen kwamen eerst druppelend net lenteregen die straks ook wel weer stopt aanzwellend tot striemend een storm zonder verweer   eindelijk huilt ze de dam kapot haar tranen de verlossende loop  vrijheid

Spijt

kwamen plots  de woorden die ze NIET had gezegd wat WEL  leek hopeloos verkeerd   voelde ze  geen tranen alleen leegte - de naaktslak   tegelijk haar hoofd zo vol zeurende gedachten dreinend  opnieuw opnieuw opnieuw opnieuw   roekeloos raderwerk  radeloze stroom  van kon ik maar  had ik maar  wat als ik   MISSCHIEN ?

Eenzaamheid

na dag tien begint ze het  te voelen het dringt langzaam tot haar door : de deur die gesloten blijft de telefoon die niet meer rinkelt de maaltijden  voor één   stilte   hangt als een verstikkende grijze  wolkendeken in haar hoofd  ze krijgt hem niet  weggeblazen  hij blijft en wordt steeds donkerder tot  hij haar bijna versmacht

Ik raak je mis

Ik mis je raakt me .

bloedworm

Ik kruip door de wonde onder haar huidIk kus haar, kus haarZe geeft me haar hals, wacht op een woordZe wil vallen, vallen Door het glas zie ik schaduwen wegtrekkenGrauw ochtendlicht in haar gezicht Ze bloedt op mijn tapijtEn ik zuig het op, zuig het op Als wijn stijgt het naar mijn kopEn ik wil vallen, vallen