Quinoa – Paleo of niet?
Regelmatig krijg ik vragen over quinoa. Over wat quinoa eigenlijk is en wat er zo goed aan is? En dat als het een superfood is het dan zeker wel Paleo is? Tijd om quinoa eens van wat dichterbij te bekijken.
Goed. We starten met de vraag wat quinoa eigenlijk is.
Je moet weten dat de Inca’s al meer dan 6000 jaar geleden quinoa kweekten. In hun taal betekent het ‘moeder van alle granen’. Ze bekeken het als goud en gaven het aan krijgers om hun uithoudingsvermogen te vergroten. Het is dus afkomstig uit Zuid-Amerika. Meer bepaald uit Peru, Ecuador en Bolivia. Door kruisingen is het gewas ondertussen sterk genoeg zodat het ook in Europa kan groeien.
Quinoa is geen graan. Net zoals amarant en boekweit, is het een pseudograan. Dit zijn grassen die erg lijken op granen. Maar biologisch klopt dit niet. Het is zelfs zo dat quinoa meer verwant is aan spinazie en biet dan aan granen. Sinds enkele jaren zit de verkoop in de lift. Omdat er geen gluten in zitten, is het erg populair bij mensen met glutenintolerantie en coeliakie.
Wat zijn de voordelen?
Als het over superfoods gaat, staat quinoa steevast in de lijst. Allerlei spectaculaire verbeteringen worden toegeschreven aan superfoods. Je levenskracht en energie verhogen, je seksleven verbetert. Zelf ben ik er geen fan van het woord superfoods. Gewoon gezond eten is het beste dat je kunt doen.
Het hippe zaad bevat veel belangrijke voedingsstoffen. Rijk aan vezels en boordevol eiwitten en mineralen zoals ijzer en magnesium. En verder ook veel antioxidanten die het verouderingsproces schijnen tegen gaan. Dat klinkt allemaal veelbelovend maar is dat ook echt zo?
Wat zijn de nadelen?
Over granen heb ik het al eerder gehad. Dat lees je hier. (invoegen link naar ‘Granen: wat is het probleem?’) Quinoa lijkt op een graan en gedraagt zich ook zo. De negatieve eigenschappen moet je er dus bijnemen. En die zijn niet gering.
In quinoa zitten, net zoals in granen, anti-nutriënten. Zowel granen als pseudogranen bevatten stoffen die een ingrijpend effect kunnen hebben op je spijsverteringsstelsel en je immuunsysteem.
Zo zijn er fytaten. Die stof zit in quinoa en verbindt zich met andere mineralen in je voeding. Het menselijk lichaam is niet in staat om fytaten te verteren. Hierdoor kan je dus ook de goede mineralen niet opnemen. Hoe gezond het voedsel ook lijkt, door de fytaten neemt je lichaam niks op.
Daarnaast is er ook lectine, een proteïne aangemaakt door planten om zichzelf te beschermen. Het is giftig en verstoort je spijsvertering. Lectines sijpelen door je darmwand in je bloedsomloop. Met ontstekingen tot gevolg en op termijn een mogelijke reactie van je auto-immuunsysteem.
En dan is er nog saponine. Ook deze stof beschermt planten tegen insecten. Opgelost in water veroorzaakt saponine een zeepachtig schuim. Dit maakt de darmwand doorlaatbaar met ontstekingen en het lekkende darmsyndroom tot gevolg. Veel voedingsmiddelen bevatten saponine. De dosis bij pseudogranen is zo hoog dat je lichaam overbelast wordt.
Voor de krijger van de Maya’s was quinoa een primaire voedselbron, voor ons niet. Groenten, vlees, vis, fruit, noten en zaden. Wij hebben verschillende mogelijkheden om een gezond voedingspatroon te onderhouden. Zonder quinoa. Het is een pseudograan, een gras dat zich gedraagt als een graan. Geroemd als superfood vol vezels, eiwitten en mineralen maar met de negatieve eigenschappen van graan. De anti-nutriënten hebben een grote impact op spijsvertering en immuunsysteem.
Mag je het dan nooit eten? Na jarenlang geraffineerde granen, gepasteuriseerde zuivel, giftige zadenolie en tonnen suiker te eten, heb ik die behoefte niet. Als je Paleo eet volgens de 80/20 regel dan kan quinoa best weleens op het menu. Al zou ik mijn 20% aan iets anders besteden.
Bronnen: Waarom ik geen havermout eet. (en ook geen quinoa, rijst, boekweit of spelt), Less bad but not good: pseudograins and non-gluten grains, Alles over superfood, 11 bewezen gezondheidsvoordelen van quinoa, Is Quinoa Paleo?, Is Quinoa Paleo? A Deep Dive, How Do Grains, Legumes and Dairy Cause a Leaky Gut? Part 2: Saponins and Protease Inhibitors