Hedianne

Gebruikersnaam Hedianne

Over Hedianne

Omdat je op ieder tijdstip iets nieuws kunt beginnen en met rode vlechten kunt beweren ‘ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het kan.’ Tot zover waren mijn teksten vooral informerend, inspirerend en wellicht druppelsgewijs infiltrerend, om iets in gang te brengen, omdenken gaat niet vanzelf. Nu neem ik mij voor om tussen mijn 69ste en 96ste liefst dagelijks te dichten ten behoeve van het binnenstebuiten keren, omdat het leven uiteindelijk ook een inside job is.

Opleiding

pedagoog in eigen praktijk, methode-ontwikkelaar, docent, autodidact, niet-gepensioneerd AOW’er, focus op de ontwikkelingsmogelijkheden van kinderen met cognitieve uitdagingen, in het bijzonder Down syndroom.

Publicaties

methodes Leespraat en de Rekenlijn en talrijke artikelen

Teksten

op schrijversvoeten

als dichter moet je niet te voorspellend aanwezig zijn, niet te regelrecht in vooruitlopende zinnen, je kunt ook té zwanger zijn van hoe het afloopt met je stroomlijnen schud voor je de pen ter hand neemt de snelwerkende clichés uit je mouwen, zo voorkom je dompers op je voorpret en smaalgrijnzen van redacteuren, je wilt tenslotte niet voor kleindichterlijke prutser uitgemaakt worden. om woordspeligheid te vermijden, meet je beeldspraak af in zorgvuldig gewogen potjes, maat tomatenpuree, je moeder zei al ‘overal waar het woordje té voor staat’, de rest mocht je zelf invullen. leg je vinger ook niet te zeer op jeugdplekken, je onvrede over geleden tijd is geen prijspakker, het betere gedicht overstijgt de maker zonder zweefvliegerig te worden, je wilt toch zeker geen ééndagsdichter zijn, doodsoorzaak: onbekend. als je op schrijversvoeten gaat, doe je dit liefst op klaarlichte dag in het volle besef van je woordvindproblemen, strompel gewoon wat rond in je hoofdgedachten en val gerust over je woorden, je struikelingen leiden soms tot onverwachte nieuwdichterij. foto: sandidglider pixabay

dichterstreken

ik schep een dichterlijk genoegen in schrijflijnen die ongepast en welgemeten van de juiste lengte zijn voor het oor van de lezer verwant aan hoe rivieren stromen en het luchtspelen van vogels die hun vrije pennenstreken van gedachten voorzien op witblauw papier afbeelding: screamenteagle pixabay

niettemin

niettemin ben ik van mening dat ik niet te min ben, tenminste niet de minste om iets te menen over minderheden of meerwaarden uiteraard heb ik een zeker zwak voor uiterwaarden, zinkgaten, met vallen en rechtpraten rol ik wegennetten uit om in te dwalen en uit te zoeken wat ik vind ik kan helaas weinig zeggen over ditjesdatjes oorwatjes wissewasjes poespasjes jarretelles nieteswelles borrelpraatjes volg ik niet ik drink mijn thee alleen small talk is te klein voor wie wagenwijd wil zijn nog minder ben ik te spreken over plus- en minpunten die elkaar gemiddeld genomen opheffen: op gemene delers kun je immers niet vertrouwen, er moeten handen uit de mouwen voorts ben ik het oprecht oneens met haperende draaideuren niet geaarde stekkerdozen bezitterige bedwantsen de afwas van gisteren dagresten in je slaap of slaapresten in je dag en niet te vergeten: mopperbazen, angsthazen, volle blazen en wat al niet en wat Dies meer zei maar die spreekt vanzelf ik spuit vrijelijk mijn elfjes over alles wat mij niet zint ik geef mijn mening gratis daarentegen kan ik mijzelf voluit vinden in louterende lenteregen, in er geen doekjes meer om winden in vrijbaanswegen en klankklare zinnen maar bovenal in nooit meer verzwegen onbevangen minnen

eeuwige honger

ik zie ze op het strand, de parmantige plevier, de hoogpotige wulp, de elegante drieteenmeeuw naast haar grote broer, ik zie ze in de duinen, het half verscholen fazantenpaar, de grote grazers, de spreeuwen, zwermend, altijd op de vlucht, op weg naar. voedselzoekers zijn het, wie leven wil moet eten, zonder voedsel geen boer, geen mens, geen dier, geen plant, zelfs de aarde hongert, de zee heeft zuurstof nodig, alles eet, alles is in beweging, er moet gegroeid, iedereen heeft nood aan celvernieuwing, aan niet blijven waar je bent. bezige bijen zijn we, rupsjesnooitgenoeg, doorbijters, speurneuzen, kruimeldieven, soms uitvreters, iedereen wil een graantje meepikken, doet mee met een spelletje koekhappen of hielen likken, sommigen zijn aasgieren: de een z’n dood, de ander z’n brood. honger is de aard van het beestje, we kauwen en knagen ons door onze jaren heen, we happen onze kaken moe, we eten door tot we verzadigd zijn en de slaap ons overvalt, in de ochtend roept een nieuwe honger ons naar hetzelfde ontbijt, altijd op de vlucht voor. afbeelding: pixabay honger maaltijd

bestaansweeën

weemoed is een snoepfabriek het lekkert door de straten, kruipt tussen kiezen als plakzand op stranden van vroeger het miert en meurt in zoete strofen klagelijk mooi een vrouw wordt erdoor overmand een man druipt tranen in een teiltje een mens schuift schervend door het leven sipt aan ingegooide glazen een kind droogt af en ruimt het glaswerk op afbeelding: glasscherven, dreamstime.com

klimaatbeleving

is er zoiets als klimaatbeleving waarbij je ongegeneerd van smeltende gletsjers kunt genieten, live getuige kan zijn van het uitsterven van de laatste ijsbeer, vooraan mag staan bij een bosbrand, of er onder begeleiding zelf één mag aansteken, want door jezelf in het episch centrum plaatsen voel je pas echt dat je leeft. je wilt ook wel eens eerste rang zitten in een onderzeeër om die kilometers plasticsoep van binnenuit te kunnen ervaren of om voor je ogen koraalriffen te zien verbleken, alsof je een griezelfilm in real time meemaakt, terwijl je wijn wordt bijgeschonken en de borrelnootjes vrolijk rondgaan, waardoor je je veilig en gezien voelt. er valt ook veel te genieten aan de voet van afvalbergen, denk bijvoorbeeld aan voedseloverschotten: gekwelde kromkommers, misvormde wortels, brood van gisteren, rotte aardappels, je las ergens dat wereldwijd 40% van al het geproduceerde voedsel verspild wordt, wauw, zo’n overkill is echt chill. maar er is meer: brandstapels met 1-dagskleding, kerkhoven vol apparaten waar een steekje aan los is of gewoon niet met de juiste kleur of look, je kunt je vanuit je compleet uitgeruste SUV suf lachen om al die schadende overdaad, je zit erbij en je kijkt ernaar, er is een schrijnend teveel aan alles, het mag best een beetje schuren toch? die onleefbare toekomst is by the way een broodje-aapverhaal, daar heb je onderzoek naar gedaan, je bronnen wijzen allemaal in dezelfde richting, het is een kwestie van achterwaarts vooruitschakelen naar het vroeger-was-alles- beter leven, daar zou een keurmerk voor moeten zijn. in the meantime is er nog zoveel te beleven, je bucketlist groeit met de dag, je zou zelf wel eens op de Titanic, in het hart van een kettingbotsing, aan het front in Oekraïne, in een spaceshuttle, die kort na lancering ontploft, of opgesloten in een ingestorte mijn, elke ramp biedt nieuwe kansen voor een next level experience. ze noemen je een ramptoerist, maar dat ben je niet, je voelt totaal geen paniek, plat gezegd zit het zo: filosofies gezien is de aarde net als ons, soms heb je koorts, soms heb je het koud of krijg je braakneigingen, na een weekje is het over, bij de aarde is dat dan misschien een eeuwtje of wat, een kniesoor die daarop let.

aardsvijand

gulzige grazers zijn we, eeuwig op zoek naar groener gras, gretige groeiwormen, gangmakers, we wurmen ons even enthousiast in boeken als in goudmijnen, vruchtbare aarde of een astronautenpak. aan de lopende band laten we onze ogen vallen op hebbedingen, elke dag planten we een vlag: dit hier is nu van mij! we kunnen veel hebben, we denken grootschalig, in rechte lijnen, de aardbol is ons speelterrein en iedereen doet mee. je moet wel als je alleen boe of bah kunt zeggen of als je met een groen hart maar zonder stembanden geschapen bent, je moet wel als je onder de armoedegrens woont en je klimgerei stelselmatig wordt weggegrist door de grote grazers in je leefgebied. je hoort ons van verre aankomen met onze oorlogshanden, bulldozers, bevelen, wij aasgieren, rokkenjagers, we maaien het gras voor je voeten weg, we pikken je laatste graantjes mee, we kluiven je af tot op het bot, en laten je dan achter in een land zonder hoop, je was slechts tijdelijk ons hebbeding. onze ogen reiken verder dan de planeet dragen kan, wij aardsvijanden, doorgeschoten groenten, te ver uit de kluiten gewassen apen, de dierlijkheid voorbij, ecologisch invalide. als alle hebbedingen op zijn gaan we naar Mars, we nemen een vlag mee want je weet maar nooit.

klein duimpje maakt een reuzensprong

op dagen dat je jezelf zo duimklein denkt dat je alleen nog opgemerkt wordt door mensen met enig fingerspitzengefühl kun je maar beter je binnenbanden oppompen om niet het hele eind door je dag te hoeven rupspoteren, je wilt voor het vallen van de nacht nog ergens aankomen waar huiselijk geluk gaande is. er moet een manier zijn om jezelf groot te denken zonder er duimendik bovenop te gaan liggen, in sprookjes lijkt het zo eenvoudig, je steelt een paar laarzen van een reus en je bent in grote stappen snel thuis, tenminste als je niet mijlenver afdwaalt omdat je nog niet weet welke richting je op wilt met je dag. je wilt geen denkfouten maken en jezelf niet groter maken dan je bent, grootheid wordt bovendien vaak in één adem genoemd met waanzin en het stelt je toch wel gerust dat veel mensen op de kleintjes letten, er wordt gezegd dat vele kleintjes een grote maken, zo kun je het ook nog eens bekijken. er zit dus niks anders op dan te gaan sparen, met munten kunnen torens gebouwd, als je ze handig stapelt kun je erop klimmen om je binnenstad te overzien en misschien, als je het lef hebt en er iemand is die voor je wil duimen, een reuzensprong te wagen naar iets dat groter dan jezelf. afbeelding: Front cover of Tummeliten published 1899, bron: Wikipedia

schelpjes zoeken

er zijn schuilplaatsen te over in het land van ooit, denk aan paraplu’s en portieken, tunneltjes en torenkamers, bierhallen, bomen, trapkasten, w.c. ’s zonder bovenraampje, je kunt er schuilen voor veel dingen: de regen, de wind, de werkelijkheid, een pak slaag, familiebezoek, of misschien een slechtere versie van jezelf. er wordt nogal wat afgeschuild in kerken en achterkamertjes, maar ook in leugentjes om bestwil, drogredenen en kledinglagen, en vergeet niet de gezichten, elk stukje blote huid zoekt dekking achter een camouflagenet, er schuilt een grimeur achter elke grimas, er valt zoveel te verbergen, voor naakt gaan we wel naar het museum. schuilen voor de dagelijkse verveling kun je bijvoorbeeld in kranten, fanatiek poetsen, sporttoernooien kijken, overwerken, of door je ogen vingervlug aan een bewegend scherm vast te hechten, de kleefkracht anno nu is optimaal, even een moment weg van jezelf, de data lekken zonder limiet je hoofd in, het voelt prettig, als een gewenste intimiteit. schuilkelders vermijd je liever, want wie daar schuilt weet dat er dakloosheid boven zijn hoofd hangt omdat er bommenregen is voorspeld, een zware inslag in plaats van lichte neerslag, de hemel houdt haar water in, je denkt aan die keer dat het confetti regende en je niet bang was. je kent je vrienden aan hun schuilplekken, soms moet je je verdiepen in de regels van hun hide- and-seekspel om teveel blootstelling te voorkomen, elk mens heeft er recht op om soms niet gevonden te worden. bij vreemden ga je nog behoedzamer te werk, je weet niet wat er schuilgaat achter een verlegen oogopslag, een afgemeten glimlach, een vragend handgebaar, soms verbergt een ja een nee, of andersom, ieder spreekt een eigen schuiltaal, daar is geen vertaalapp voor. een klein meisje loopt op het strand, ze draait en trekt cirkels in het zand, ze fantaseert over verdwijnplekjes, schulpjes om in te kruipen, als je je klein genoeg maakt, kun je misschien schuilen achter een pol helmgras, een struikelsteentje, of je kunt je heel stilletjes opbergen in een schelp, hopend dat iets daarbinnen ‘sesam sluit u’ zegt, en dat de schelp dan op een dag opgepakt wordt door een warme hand, en jij dubbelwandig beschermd, verwarmd, gekoesterd, meegenomen wordt naar een plek op een bureau, een plank vol herinneringen, of een vitrinekastje, waar je blijven mag, laag in laag in laag, ongezien aanwezig, in stilte gekend.

dingen die gezegd

het zwijgrecht is verlopen, er zijn dingen die gezegd, in haastige lijnen, in halve zinnen, kromgetrokken van het wachten in spreekbuizen die maar niet op adem kunnen komen. je wist niet welke woorden je aan je strottenhoofd kon toevertrouwen zonder ongeloofwaardig te klinken, je moest je kaken stijf op elkaar houden omdat je het nuttige van het aangename wilde scheiden, het snappen van het snakken, waardoor de afvoer verstopt raakte: doorspoelen lukt niet meer, er moet iemand gebeld. een clown kan ook niet kiezen tussen lach of traan, ieder mens heeft toch een andere kant, zelfs een ui laat zich in laagjes pellen, je wilt dubbelzijdige verlamming van je stembanden voorkomen, liever redeneer je in cirkels, oneindig veelzijdig trekken ze wat krom is rond. je kunt je denkhart ontwikkelen, of je buikbrein, of gewoon stoppen met zwijgen, zwijgen is goud maar jij gaat voor zilver, je eist je stemrecht op om eindelijk te kunnen horen hoe je klinkt.

zwerveling

tjonge jonge wat ben ik heilig vandaag, ik ken de hemel als mijn binnenzak, ik heb een 1-1-2tje met god, ik sla graag loos alarm, heiligheid wil gehoord worden. ik sta naast mijn schoenen, ik ben erop uit het mensdom met onbedekte voeten te treden. het moet gezegd: ik kan beter zingen dan Hildegard von Bingen mijn stem komt hoger, schalt met onbezonnen zuiverheid door het luchtruim, een toontje lager ken ik niet. ik schijn al zo heilig maar alsof dat niet genoeg is ben ik strijdbaar bovendien, met gebalde vuisten bestorm ik heilige huisjes en vecht wat krom is recht, ik lach om Jeanne d’Arc, ach, ze deed haar best. ik ben geroepen, ik streef naar hoger hemel, ik droom op de toppen van mijn kunnen, zelfoverstijgend verklaar mijzelf zalig, vanuit den hoge kijk ik en buig neer. ik knik koninklijk naar de kleurloze kinderkolonie daar beneden, krioelende mieren zijn het, ik buig nog wat dieper, ik zie hoe ze me aangapen, prevelend, stuurloos, dolgedraaid. ik groei ervan, ik rek uit, onmerkbaar verlies ik aan lichtgewicht, mijn voeten worden van hun stuk gebracht, ik sla dubbel in mijn eigenwaan. ik wist niet dat je ook te ver kan buigen, dat barsten ook een optie is, dat je niet al bij leven het tijdelijke met het eeuwige kan verwisselen, heilig waan ik me veilig, tot ik topzwaar begin te tuimelen. ik val uit mijn heelal, ragfijn stort ik neer, mijn zwevend bestaan spat uiteen in twijfelstemmen en klaagzangen, er zit niks anders op dan een vleeshemd aan te trekken en mijn voeten te steken in de stoute schoenen van een sterveling, eeuwige zwerveling, voor altijd op weg naar een rustplaats.

toegang voor onbevoegden

ik schrijf toegankelijke poëzie, de dubbele bodems liggen in dwarsverband bovenop platgelopen zebrapaden, slijmlagen, kassakoopjes. mijn woorden zijn tweezijdig te dragen, ademen gebruikssporen, ik puil uit. de afgezaagde takken vliegen om mijn oren maar ik neem geen blad voor de mond, er is niets nieuws onder de zon. ik zou wel ontoegankelijk willen schrijven in raadsels en tussenpozen, schatten blootleggen door ze toe te dekken met geheimtaal en aanwijzingen voor het verkeerde been. schijnbewegingen maken, de lezers op het juiste spoor brengen door ze vals voor te lichten in strengelwoorden, in dubbele tongen, zonder dronken te zijn maar wel te drinken. ik zou me wel eens in mysterie willen hullen, een escaperoom verkennen, in het duister tasten maar ik ben te doorzichtig, te uitgeslapen, te lichtgewichtig, ik mag er niet in. ik schrijf toegankelijke poëzie, ik knoop mijn woorden luchtig aan elkaar, wikkel ze in zinsverband tot kant en klare taal, onbevoegden zijn welkom, de toegang is gratis.

stroomling

er komt een bui aan, de weervoorspellers voorvoelen nattigheid, je wordt er regenachtig van, de bui gaat je bol in, je komt in de stemming, het begint te druipen langs je ondergrondse grotwanden, wat stenen laten los, je zwemt in je eigen smeltwater, ze zeggen dat er vruchtwater op komst is, misschien door je perzikhuidje of je appelwangetjes. het voelt als een warm bad, een welkom thuis, een geboortekaartje met je naam en een lief woord, je drijft over en zoekt vaste grond onder je voeten, daar ben je, eindelijk, het was dus niet de ooievaar, je groeide niet uit kool, de moedervloed bracht je hier. je bent een meermin, je bent een zalige ramp, volledig geboren uit vuurwater, een huurkoop van twee mensen, die een kruispunt overstaken en niet wisten dat je alleen voor korte duur te leen was, je wilt niet leven in oudheden, je bent een glibberig waterijsje, je draagt je smeltpunt met je mee, je bent graag de laatste druppel, van stilstaand water drink je beter niet, je stroomt liever over.

panta rhei

ik ben een wolkewietje, een wolkenkind, ik ben graag in de wolken, shapeshifters zijn het, bewegende kunstwerkjes in wisseltinten, moeilijk te vangen op het linnen doek. wolken zijn waterdragers, tranenhoeders, bruggenbouwers tussen boven en beneden, ze bewaren het evenwicht, zorgen dat de druk omlaag gaat, ontladen als het moet, ze letten op de spanningsboog. meestal houden ze het droog maar soms laten ze zich gaan, zij zijn tenslotte een waterwingebied, zonder water geen gewin, wolkentranen geven groei en bloei, van een stortbui klaart de lucht op. ik ben een wolkenkrabber, ik maak graag schoon schip, voor mijn welvaren, ik houd ervan om af te drijven, te mijmeren, aan den lijve te ervaren hoe alles stroomt.

op smaak

bij een slecht gedicht zeggen ze al snel: je bakt er niks van, gebakken lucht klinkt nog erger want je wilt niet als opgeklopt overkomen of dat je baksel als smakeloos wordt afgedaan, je probeert daarom een proeverij te organiseren met voor ieder wat wils. je hoopt natuurlijk dat je schrijfsel niet te zoetsappig is, een onsje minder maakt de tongen vaak al wat losser, maatschepjes brengen cadans in je woordenbrei. kijk wel uit voor ongezouten zinspelingen, een puntje Sel de Marin op het scherp van de snede is een aanrader om flauwvallen te voorkomen, men houdt doorgaans niet van zouteloze grappen. de zuurgraad kun je ook maar beter in de gaten houden, anders krijg je pruilmondjes en zuinige blikken naar je toe geworpen waar je schrijnplekken van krijgt, bovendien heb je kans dat je baksel al bij de eerste hap als niet te pruimen van tafel wordt geschoven en je voor azijnpisser wordt uitgemaakt. vergeet in ieder geval het bitter van de spijtoptant, de misantroop, de tekort gedane Sammy die weigert het loden hoofd op te tillen en omhoog te kijken, bitterzoete pillen zijn moeilijk door te slikken, je wilt braakneigingen vermijden en dat je woorden ruimte laten voor een glimp blauwe lucht. je huivert even als je denkt aan zoetgevooisde declameerstemmen die straks misschien je woorden als zoete broodjes over de toonbank laten rollen, je wilt niet dat ze klinken als holle gomballen die aan je gehemelte blijven plakken als je ze probeert door te slikken, beter draag je voor uit eigen werk, smaakversterkers roepen soms allergische reacties op. als schrijver is het handig je te verdiepen in de vijfde smaak, je ziet umami vaak over het hoofd, alleen al vanwege de naam, terwijl dit juist het geheime ingrediënt is dat van eten een beleven maakt. in tegenstelling tot het poesiepoesiealbum, dat in flesvorm minstens 20 suikerklontjes per liter bevat, gaat het bij umami om volle en aardse smaken, denk aan dieprode tomaten, zeewier, paddenstoelen, als het ontbreekt voel je het gemis op je tong, je eet je bordje leeg maar de tevreden zucht na afloop blijft uit, het nagerecht lonkt. woorden kunnen wel degelijk smaakmakend zijn, als je de juiste verhoudingen weet te vinden, vroeger werd je al verteld dat je niet van suiker was, dat geldt ook voor gedichten, je leest nu eenmaal niet voor de kick of om je acute honger te stillen, maar voor een prettige nasmaak die je je lachrimpels zichtbaar maakt, een gedicht moet de juiste bite hebben, zoals een muzikant de juiste toon treft, zodat je kunt zeggen: hier ben ik vol van.

Burengerucht

burengerucht er is geen houden meer aan, je word alsmaar naar buiten gezogen terwijl je binnen had willen blijven, je kunt je eigen stem amper meer horen door de halve zinnen, de lachsalvo’s, de ronkende motoren, en als ze even zijn vertrokken, bandensporen achterlatend in je toch al metaalmoe geheugen, begint het onophoudelijke blaffen van de hond die het ook niet kan helpen dat de golflengte nooit overeenkomt, zelfs als het seinen op rood staat en je denkt dat ieder mens toch van dezelfde makelij is en wil deugen als het moet. ook als je al je kieren hebt dichtgesmeerd en je alle rookmelders hebt vervangen door luchtreinigers, grijpt hun longinhoud je bij de keel, terwijl je vannacht nog droomde dat de rook om je hoofd was verdwenen en je ventilatoren op volle toeren draaien in je bovenkamer. je bent pas echt de sigaar als je huid te dun is voor de geur van motorolie en je stofzuigergeluiden nu eenmaal niet kunt verdragen ook nadat je oordoppen geprobeerd hebt omdat het 24-uurs brommen van de jacuzzi inmiddels ver voorbij je gehoorgrens is geraakt en je doofheid nu vooral naar binnen gericht is. je bent met stomheid geslagen terwijl je huis wordt overgenomen zonder aan een schuilplaats te hebben gedacht en je afvraagt of het woord stilte voor ieder mens uiteindelijk hetzelfde betekent of dat jij gewoon in het verkeerde tijdsbeeld bent gestapt en ontsnappen via een capsule of een sleutelgat geen optie meer is. je dacht hier te kunnen wonen en ook al heb je jezelf inmiddels onbewoonbaar verklaard zijn er altijd die de toegang forceren, en je huis vullen met ongenode gasten, terwijl jij blijft rondspoken in je stoffige zolderkamer, op zoek naar kennismaking.

Vandaag

vandaag liefste, laten we niet spreken over alledaagse dingen over wie de was en wie de vuilniszak niet over welles nietes en je had moeten, waarom niet gedaan? laten we benoemen hoe de regen valt praten in ronde, luchtvochtige woorden in zinnen die rivieren verhullen in hagelstenen desnoods, maar niet dat kleine onbeduidend blaten bè bè – nè nè – hè hè – laten we doen alsof we bestaan niet alsof we van gisteren zijn